{"id":5252,"date":"2021-12-14T15:41:54","date_gmt":"2021-12-14T14:41:54","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=5252"},"modified":"2021-12-15T15:52:51","modified_gmt":"2021-12-15T14:52:51","slug":"pomnik-sanitariusza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/","title":{"rendered":"Pomnik Sanitariusza"},"content":{"rendered":"\n

Autor: Adrian Sobieszcza\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

Pomnik Poleg\u0142ych Cz\u0142onk\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, zwany potocznie pomnikiem Sanitariusza, to jedno z najmniej znanych dzie\u0142 Edwarda Wittiga. Sta\u0142o si\u0119 tak za przyczyn\u0105 niewyja\u015bnionych do dzisiaj wojennych los\u00f3w monumentu. Pomnik, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 znakiem pami\u0119ci o poleg\u0142ych podczas I wojny \u015bwiatowej oraz wojny polsko-bolszewickiej pracownikach wojskowej s\u0142u\u017cby zdrowia, ostatecznie nigdy nie stan\u0105\u0142 w przestrzeni Warszawy. Na drodze sfinalizowania pomys\u0142u stan\u0119\u0142a kolejna wojna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

U podstaw idei powstania pomnika sta\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce po\u015bwi\u0119cenie lekarzy, sanitariuszek i sanitariuszy, farmaceut\u00f3w i felczer\u00f3w nie ma nale\u017cnego miejsca w opinii publicznej. Chocia\u017c ofiar\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 na o\u0142tarzu ojczyzny u\u015bwiadamia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwu utworzony w listopadzie 1925 r. Gr\u00f3b Nieznanego \u017bo\u0142nierza, to nowy warszawski monument mia\u0142 uczci\u0107 niedocenian\u0105 walk\u0119 o zdrowie publiczne i wojskowe \u2013 a\u017c do oddania w\u0142asnego \u017cycia przy niesieniu pomocy innym na polu bitwy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gen. Stefan Hubicki \/ CAW<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Pomys\u0142 powstania pomnika wyszed\u0142 od szefa Departamentu Zdrowia Ministerstwa Spraw Wojskowych gen. dr. Stanis\u0142awa Roupperta, kt\u00f3ry w 1926 r. zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do oficer\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia z propozycj\u0105 upami\u0119tnienia wojskowej s\u0142u\u017cby zdrowa podczas walk o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Wed\u0142ug pierwotnych plan\u00f3w docelowym miejscem upami\u0119tnienia mia\u0142 by\u0107 Zamek Ujazdowski, b\u0119d\u0105cy siedzib\u0105 Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Sanitarnych. Kolejnym etapem by\u0142o zawi\u0105zanie si\u0119 komitetu tymczasowego, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie, wraz z komendantem Oficerskiej Szko\u0142y Sanitarnej, gen. dr. Stefanem Hubickim, wkr\u00f3tce przyst\u0105pili do tworzenia Komitetu G\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Edward Wittig w swojej pracowni \/ fot. Willem Van de Poll <\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Inauguracyjne zebranie Komitetu, do kt\u00f3rego weszli przedstawiciele uniwersyteckich wydzia\u0142\u00f3w lekarskich, Naczelnej Izby Lekarskiej, wojskowej i cywilnej s\u0142u\u017cby zdrowia oraz Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca, mia\u0142o miejsce w pocz\u0105tku 1927 r. Uznano w\u00f3wczas, \u017ce pomnik powinien stan\u0105\u0107 w miejscu dost\u0119pnym dla wszystkich i by\u0107 realizowany z udzia\u0142em szerokich kr\u0119g\u00f3w spo\u0142ecznych. Przyst\u0105piono do zbierania funduszy. Na mocy specjalnej uchwa\u0142y za\u0142o\u017cono, \u017ce pracownicy wojskowej s\u0142u\u017cby zdrowia b\u0119d\u0105 przekazywa\u0107 na budow\u0119 pomnika 0,5% miesi\u0119cznych pobor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Edward Wittig w swojej pracowni \/ fot. Willem Van de Poll <\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie, jesieni\u0105 1930 r., nast\u0105pi\u0142a zmiana na stanowisku przewodnicz\u0105cego Komitetu. Genera\u0142a dr. Stefana Hubickiego zast\u0105pi\u0142 gen. dr Jan Ko\u0142\u0142\u0105taj-Srzednicki, b\u0119d\u0105cy komendantem Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. Ust\u0105pienie Hubickiego by\u0142o zwi\u0105zane z obj\u0119ciem przez niego stanowiska Ministra Opieki Spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze projekty monumentu stworzy\u0142 Edward Wittig i jeszcze wiosn\u0105 1927 r. przedstawi\u0142 je Komitetowi. W tym samym roku model o wymiarach stanowi\u0105cych 1\/3 ostatecznej wielko\u015bci pomnika zaprezentowano w Pa\u0142acu Sztuki na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Umowa z Wittigiem zosta\u0142a podpisana w czerwcu 1929 r. Roboty rze\u017abiarskie, odlewnicze, kamieniarskie oraz przystosowanie placu pod monta\u017c pomnika obliczano na ok. 300 tys.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Edward Wittig podczas pracy przy Sanitariuszu \/ Biblioteka Polska w Pary\u017cu<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Grupa rze\u017abiarska zaprojektowana przez Wittiga przedstawia\u0142a sanitariusza ubranego w kurtk\u0119 \u017co\u0142niersk\u0105 wz. 19 i wysokie buty, kt\u00f3ry podtrzymuje za ramiona rannego, wycie\u0144czonego, a mo\u017ce ju\u017c martwego, osuwaj\u0105cego si\u0119 na ziemi\u0119 m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119, z ods\u0142oni\u0119t\u0105 klatk\u0105 piersiow\u0105. Na jego g\u0142owie artysta umie\u015bci\u0142 he\u0142m wz. 31 (w pierwotnym modelu he\u0142m francuski wz. 15), a w zaci\u015bni\u0119tej, by\u0107 mo\u017ce \u015bmiertelnym skurczem, d\u0142oni \u2013 karabin. Na twarzy sanitariusza rysuje si\u0119 spok\u00f3j. Jego si\u0142a wyra\u017ca si\u0119 w mocnym uchwycie, kt\u00f3ry symbolizuje bezinteresown\u0105 pomoc niesion\u0105 na polu bitwy.<\/p>\n\n\n\n

Edward Wittig pracowa\u0142 nad pomnikiem do ko\u0144ca 1935 r. Jeszcze w 1934 r. w jego pracowani przy ul. Senatorskiej 15 odwiedzi\u0142 go znany holenderski fotograf Willem van de Poll, kt\u00f3ry wykona\u0142 seri\u0119 zdj\u0119\u0107 artysty pracuj\u0105cego przy pomniku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Edward Wittig podczas pracy przy Sanitariuszu \/ CAW<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Ju\u017c w styczniu 1936 r. pomnik w gipsie zosta\u0142 zaaprobowany i w nied\u0142ugim czasie przekazany do krakowskiej firmy Piotr Seip i Syn w celu odlania go w br\u0105zie. Prace te zosta\u0142y uko\u0144czone w 1937 r. i stanowi\u0142y zwie\u0144czenie 10 lat pracy Komitetu. Teraz trzeba by\u0142o jeszcze zebra\u0107 dodatkow\u0105, brakuj\u0105c\u0105 kwot\u0119 oraz wybra\u0107 miejsce pod monument. Propozycje plac\u00f3w pod pomnik zosta\u0142y przedstawione przez prezydenta Warszawy Stefana Starzy\u0144skiego. Jeszcze w lutym 1937 r. nie znano lokalizacji przysz\u0142ego monumentu. 4 lipca 1937 r. \u201eKurier Warszawski\u201d poda\u0142 informacj\u0119, \u017ce pomnik mo\u017ce stan\u0105\u0107 na skwerku przy zbiegu ulic Jasnej i Zgoda. W sierpniu 1937 r. poinformowano, \u017ce pomnik ostatecznie ustawiony zostanie przed G\u0142\u00f3wn\u0105 Bibliotek\u0105 Nauk Lekarskich, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 zrealizowana w kwartale ulic 6 Sierpnia, Topolowej i Wawelskiej. Obszar ten nazywano \u201etr\u00f3jk\u0105tem sanitarnym\u201d. Gmach mia\u0142 mie\u015bci\u0107 czytelnie, biura oraz muzeum. Biblioteka mia\u0142a stanowi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 tzw. dzielnicy uniwersyteckiej na Polu Mokotowskim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Model pomnika \/ \u201eLekarz Wojskowy\u201d, 1928, nr 5-6<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

O rze\u017abie pisano, \u017ce jest dzie\u0142em powsta\u0142ym w chwili natchnienia. Ta \u201e\u017co\u0142nierska pieta\u201d mia\u0142a przywo\u0142ywa\u0107 bohaterstwo granicz\u0105ce z brawur\u0105, a rodz\u0105ce si\u0119 z mi\u0142osierdzia i zwyk\u0142ego ludzkiego wsp\u00f3\u0142czucia. Pomnik oddawa\u0142 ho\u0142d wszystkim imiennym i bezimiennym cichym bohaterom, nios\u0105cym pomoc bli\u017aniemu nie tylko na polu bitwy, lecz i przy \u0142\u00f3\u017ckach chorych w dniach pokoju.<\/p>\n\n\n\n

Widmo wisz\u0105cej wojny, a w konsekwencji jej kataklizm spowodowa\u0142y, \u017ce dalsze losy monumentu s\u0105 nieznane. Pomnik d\u0142uta Wittiga nie zosta\u0142 ostatecznie ods\u0142oni\u0119ty. Od listopada 2018 r. obiekt znajduje si\u0119 na li\u015bcie dzie\u0142 utraconych MKiDN \u2013 z adnotacj\u0105, \u017ce przetrwa\u0142 wojn\u0119, ale zagin\u0105\u0142 w 1946 r. w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sprawozdanie Komitetu Budowy Pomnika Poleg\u0142ych Cz\u0142onk\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia<\/em>, Warszawa 1937<\/p>\n\n\n\n

\u201eLekarz Wojskowy\u201d, 1928, nr 5-6<\/p>\n\n\n\n

J. Englert, A. Domar Domaradzki, Szko\u0142a Podchor\u0105\u017cych Sanitarnych Warszawa 1922-1939<\/em>, Londyn 1997<\/p>\n\n\n\n

\u201eDobry Wiecz\u00f3r. Kurier Czerwony\u201d, 1937, nr 239<\/p>\n\n\n\n

\u201ePolska Zbrojna\u201d, 1937, nr 51<\/p>\n\n\n\n

\u201eKurier Warszawski\u201d, 1937, nr 181<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pomnik Poleg\u0142ych Cz\u0142onk\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, zwany potocznie pomnikiem Sanitariusza, to jedno z najmniej znanych dzie\u0142 Edwarda Wittiga. Sta\u0142o si\u0119 tak za przyczyn\u0105 niewyja\u015bnionych do dzisiaj wojennych los\u00f3w monumentu. <\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":5257,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[110],"tags":[58],"class_list":["post-5252","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-pomniki","tag-artykuly-z-roku-2021"],"yoast_head":"\nPomnik Sanitariusza – varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pomnik Sanitariusza – varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pomnik Poleg\u0142ych Cz\u0142onk\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, zwany potocznie pomnikiem Sanitariusza, to jedno z najmniej znanych dzie\u0142 Edwarda Wittiga. Sta\u0142o si\u0119 tak za przyczyn\u0105 niewyja\u015bnionych do dzisiaj wojennych los\u00f3w monumentu.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-14T14:41:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-12-15T14:52:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"631\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"721\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/519ed9166ae931975092f540c2906036\"},\"headline\":\"Pomnik Sanitariusza\",\"datePublished\":\"2021-12-14T14:41:54+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-15T14:52:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/\"},\"wordCount\":963,\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/5-2.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2021\"],\"articleSection\":[\"pomniki\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/\",\"name\":\"Pomnik Sanitariusza – varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/5-2.jpg\",\"datePublished\":\"2021-12-14T14:41:54+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-15T14:52:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/5-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/5-2.jpg\",\"width\":631,\"height\":721,\"caption\":\"Edward Wittig podczas pracy przy Sanitariuszu \\\/ CAW\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/12\\\/14\\\/pomnik-sanitariusza\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pomnik Sanitariusza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/519ed9166ae931975092f540c2906036\",\"name\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/as\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pomnik Sanitariusza – varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pomnik Sanitariusza – varsavianista.pl","og_description":"Pomnik Poleg\u0142ych Cz\u0142onk\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, zwany potocznie pomnikiem Sanitariusza, to jedno z najmniej znanych dzie\u0142 Edwarda Wittiga. Sta\u0142o si\u0119 tak za przyczyn\u0105 niewyja\u015bnionych do dzisiaj wojennych los\u00f3w monumentu.","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2021-12-14T14:41:54+00:00","article_modified_time":"2021-12-15T14:52:51+00:00","og_image":[{"width":631,"height":721,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/"},"author":{"name":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/519ed9166ae931975092f540c2906036"},"headline":"Pomnik Sanitariusza","datePublished":"2021-12-14T14:41:54+00:00","dateModified":"2021-12-15T14:52:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/"},"wordCount":963,"commentCount":1,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2021"],"articleSection":["pomniki"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/","name":"Pomnik Sanitariusza – varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg","datePublished":"2021-12-14T14:41:54+00:00","dateModified":"2021-12-15T14:52:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-2.jpg","width":631,"height":721,"caption":"Edward Wittig podczas pracy przy Sanitariuszu \/ CAW"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/12\/14\/pomnik-sanitariusza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pomnik Sanitariusza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/519ed9166ae931975092f540c2906036","name":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","caption":"Adrian Sobieszcza\u0144ski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/as\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5252"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5266,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252\/revisions\/5266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}