{"id":5952,"date":"2022-02-15T19:22:09","date_gmt":"2022-02-15T18:22:09","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=5952"},"modified":"2022-02-17T11:45:42","modified_gmt":"2022-02-17T10:45:42","slug":"warszawskie-tramwaje-konne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/","title":{"rendered":"Warszawskie tramwaje konne"},"content":{"rendered":"\n

Autor: Wojciech Przybyszewski<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cie tytu\u0142owe: Tramwaje konne na Krakowskim Przedmie\u015bciu w Warszawie, 1881-1885, fragment fotografii Konrada Brandla.<\/p>\n\n\n\n

W numerze 11-12, 2021 \u201eSpotka\u0144 z Zabytkami\u201d ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 autorstwa Jaros\u0142awa Loretza Warszawskie bilety komunikacyjne<\/a><\/em>, b\u0119d\u0105cy de facto<\/em> kr\u00f3tk\u0105 opowie\u015bci\u0105 o narodzinach i rozwoju komunikacji miejskiej w Warszawie, spisan\u0105 na podstawie szczeg\u00f3\u0142owej analizy informacji znajduj\u0105cych si\u0119 na biletach tramwajowych, autobusowych i trolejbusowych XIX-XX w. zachowanych w archiwach, muzeach i kolekcjach prywatnych. Czytelnikom, kt\u00f3rych temat ten szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142 polecamy lektur\u0119 artyku\u0142u Tramwaje w Warszawie<\/em>, zamieszczonego w 142 numerze \u201eKuriera Warszawskiego\u201d (wydanie z 28 czerwca 1881 r., s. 1-2), a tu przytoczonego w ca\u0142o\u015bci. Tekst ten napisany zosta\u0142, co prawda, na podstawie ustale\u0144 zawartych w kontrakcie na budow\u0119 sieci linii tramwajowych w Warszawie w latach 1881-1882, nie daje wi\u0119c gwarancji, \u017ce wszystkie opisane w artykule plany zosta\u0142y urzeczywistnione, ale pozwala na wyrobienie sobie opinii o tym, jak pod koniec XIX w. modernizowano w stolicy Kr\u00f3lestwa Polskiego pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 komunikacj\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tramwaje w Warszawie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Warszawa powoli, powoli staje si\u0119 miastem europejskim\u2026
Kanalizacja i tramwaje, kt\u00f3re przez lat dziesi\u0105tki tu\u0142a\u0142y si\u0119 jako projekty po szpaltach pism i archiwach najr\u00f3\u017cniejszych kancelaryj, kt\u00f3re zacz\u0119li\u015bmy ju\u017c uwa\u017ca\u0107 za myt, staj\u0105 si\u0119 wreszcie faktem. B\u0119dziemy je nied\u0142ugo widzieli, czuli, dotykali, nie obawiaj\u0105c si\u0119 z\u0142udze\u0144 optycznych. Szczeg\u00f3lniej tramwaje ju\u017c od \u015brody tygodnia zesz\u0142ego, t.j. od chwili, kiedy zacz\u0119to uk\u0142ada\u0107 pierwsz\u0105 linj\u0119 szyn w alei zwanej Bagatel\u0105, sta\u0142y si\u0119 faktem rzeczywistym, bezwzgl\u0119dnym.
O nich te\u017c, jak zreszt\u0105 tytu\u0142 przekonywa, chcemy tym razem poda\u0107 kilka interesuj\u0105cych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w naszym czytelnikom. Budowa tramwaj\u00f3w zosta\u0142a wi\u0119c rozpocz\u0119ta. Jak ju\u017c o tem w swoim czasie donosili\u015bmy, towarzystwo bezimienne belgijskie, maj\u0105ce swe siedlisko w Brukseli [Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale de Tramways Varsoviens], kt\u00f3re otrzyma\u0142o koncesj\u0119 na tramwaje natychmiast po zatwierdzeniu go przez w\u0142adz\u0119, ustanowi\u0142o w Warszawie, jako swego przedstawiciela, in\u017cyniera p. W\u0142adys\u0142awa Ki\u015bla\u0144skiego, za\u015b jako dyrektora zarz\u0105du, in\u017cyniera p. [Walentego] Dubeltowicza. Ustanowiony w ten spos\u00f3b zarz\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 energicznie do pracy. Zdo\u0142ano wkr\u00f3tce po og\u00f3lnem zatwierdzeniu przedsi\u0119biorstwa uzyska\u0107 te\u017c zatwierdzenie wszystkich jego szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, jako to: kierunku linij, typu wagon\u00f3w, szyn i t. d.; przed kilku miesi\u0105cami ukonstytuowane biuro zarz\u0105du tramwaj\u00f3w, zaj\u0119to si\u0119 przygotowaniem materia\u0142\u00f3w i wreszcie rozpocz\u0119to roboty.<\/p>\n\n\n\n

Jak wiadomo, stosownie do kontraktu z magistratem, towarzystwo tramwaj\u00f3w obowi\u0105zane jest ca\u0142\u0105 linj\u0119 wybudowa\u0107 w ci\u0105gu lat trzech, interes jednak w\u0142asny powoduje towarzystwo do jak najpr\u0119dszego uko\u0144czenia budowy i dla tego w ka\u017cdym razie ca\u0142a sie\u0107 tramwaj\u00f3w gotow\u0105 b\u0119dzie ca\u0142kowicie ju\u017c bezwarunkowo w roku przysz\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n

W roku bie\u017c\u0105cym przeprowadzone i wyko\u0144czone zostan\u0105 dwie linje: a) od rogatek mokotowskich przez alej\u0119 Belwedersk\u0105, Ujazdowsk\u0105, Nowy-\u015awiat i Krakowskie-Przedmie\u015bcie do placu Zamkowego i ztamt\u0105d przez Podwal, ulic\u0119 W\u0105zk\u0105, plac Krasi\u0144ski, \u015awi\u0119tojersk\u0105, Nalewki, Muran\u00f3w i Dzika do Pow\u0105zek, i b) z placu Teatralnego przez Biela\u0144sk\u0105 do po\u0142\u0105czenia z poprzedni\u0105 linj\u0105 przy rogu ulic \u015awi\u0119tojerskiej i Nalewek. Obecnie budow\u0119 linji szyn rozpocz\u0119to od rogatek mokotowskich. Do dzisiejszego dnia przeprowadzono jeden tor przez ulic\u0119 Bagatela; roboty przesz\u0142y ju\u017c obecnie na alej\u0119 Belwedersk\u0105, opuszczaj\u0105c \u0142uk, nad kt\u00f3rym d\u0142u\u017cej wypadnie si\u0119 zatrzyma\u0107. Drugi tor uk\u0142adany b\u0119dzie zaraz za pierwszym w miar\u0119 wyko\u0144czenia tego ostatniego. Roboty oko\u0142o u\u0142o\u017cenia toru prowadzi, jako przedsi\u0119biorca, p. Stanis\u0142aw Rohn, in\u017cynier. Pan R[ohn] obowi\u0105zany jest u\u0142o\u017cy\u0107 800 metr\u00f3w toru tygodniowo, \u017ce za\u015b ca\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 toru, jaki wypada pod\u0142ug planu w roku bie\u017c\u0105cym u\u0142o\u017cy\u0107, wynosi oko\u0142o 8000 metr\u00f3w, przeto ca\u0142a robota trwa\u0107by powinna 10 tygodni. S\u0105dz\u0105c z dotychczasowego post\u0119pu rob\u00f3t, op\u00f3\u017anienia nie b\u0119dzie. W ten wi\u0119c spos\u00f3b ju\u017c za 10 tygodni, a wi\u0119c w pocz\u0105tku wrze\u015bnia, ruch si\u0119 rozpocznie na ca\u0142ej linji tramwaj\u00f3w, a w ostatnim razie przynajmniej na linji pomi\u0119dzy rogatk\u0105 mokotowsk\u0105 a placem Zamkowym.<\/p>\n\n\n\n

Doda\u0107 tu nale\u017cy, i\u017c linja obecnie istniej\u0105ca kolei konnej zosta\u0142a przez towarzystwo belgijskie zakupion\u0105 od towarzystwa rosyjskiego, szyny owe jednak musz\u0105 zosta\u0107 zmienione, jako zbyt zu\u017cyte, a zreszt\u0105 nieodpowiadaj\u0105ce typowi, jaki b\u0119dzie przyj\u0119ty przez towarzystwo tramwaj\u00f3w. Nowe szyny posiada\u0107 b\u0119d\u0105 tak\u0105 konstrukcj\u0119, \u017ce ko\u0142a zwyk\u0142ego wozu nie potrafi\u0105 w nie wej\u015b\u0107, przez co uniknie si\u0119 psucia k\u00f3\u0142 wozowych i utrudnienia komunikacji. Co do materja\u0142\u00f3w, potrzebnych do budowy tramwaj\u00f3w, podk\u0142ady d\u0119bowe dostarczaj\u0105 pp. Uszy\u0144ski i Fajans Maurycy wy\u0142\u0105cznie z Kr\u00f3lestwa, a mianowicie p. Fajans z nad Wieprza. Szyny wyrabia walcownia na Koszykach, stanowi\u0105ca w\u0142asno\u015b\u0107 p. Bernarda Hantkego, a pozostaj\u0105ca obecnie w dzier\u017cawie towarzystwa przemys\u0142owego \u201eLilpop, Loewenstein i Rau\u201d, z blok\u00f3w dostarczanych ze stalowni na Pradze. Akcesoria dostarczone zostan\u0105 przez kilka fabryk; mianowicie fabryka drut\u00f3w i sztyft\u00f3w p. Hantkego dostarczy gwo\u017adzi, fabryki za\u015b pp. Wojciechowskiego i Filipkowskiego, towarzystwa przemys\u0142owego \u201eLilpop, Loewenstein i Rau\u201d na Solcu, oraz pp. Rehfelda i Dubletowicza \u2013 hak\u00f3w i t. d. i t. d.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie z k\u0142adzeniem toru rozpoczyna si\u0119 w tych dniach budowa g\u0142\u00f3wnego d\u00e9p\u00f4t<\/em> [zabudowa\u0144 towarzystwa] na Muranowie i mniejszej remizy za rogatk\u0105 mokotowsk\u0105. Na Muranowie pod g\u0142\u00f3wne d\u00e9p\u00f4t <\/em>towarzystwo belgijskie zakupi\u0142o 16000 \u0142okci kwadratowych gruntu. Na placu tym stan\u0105 stajnie na 200 koni (oko\u0142o 6000 \u0142okci kwadr.) i wozownie na 56 wagon\u00f3w, wszystkie murowane i sklepione na szynach \u017celaznych, wreszcie dom pi\u0119trowy dla administracji o 7 oknach frontu. Za rogatk\u0105 mokotowsk\u0105 wybudowane b\u0119d\u0105 stajnie na 40 koni, wozownie na 40 wagon\u00f3w, dom zawiadowcy, nadto ku\u017ania i infirmerja [tu: lecznica dla koni]. Wreszcie towarzystwo belgijskie naby\u0142o i obejmie na w\u0142asno\u015b\u0107 znajduj\u0105ce si\u0119 na Pradze d\u00e9p\u00f4t <\/em>obecnych kolei konnych. Wagon\u00f3w w og\u00f3le towarzystwo belgijskie posiada\u0107 b\u0119dzie 120, z kt\u00f3rej to liczby 75, a mianowicie 45 zamkni\u0119tych i 30 otwartych przeznaczonych na lato otrzyma jeszcze w roku bie\u017c\u0105cym. Pierwsza partja wagon\u00f3w, z\u0142o\u017cona z sze\u015bciu sztuk, przybywa w tych dniach do Warszawy. Wszystkie wagony b\u0119d\u0105 jednokonne, podobne do u\u017cywanych obecnie przez kolej konn\u0105. Wagony pochodz\u0105 z Kopenhagi ze znanej fabryki \u201eSkandia\u201d i kosztuj\u0105 po 3000 marek sztuka.<\/p>\n\n\n\n

Co si\u0119 tyczy samego ruchu, o tem poda\u0107 mo\u017cemy nast\u0119puj\u0105ce szczeg\u00f3\u0142y. Wagony wychodzi\u0107 b\u0119d\u0105 co minut 10 z punkt\u00f3w kra\u0144cowych, a mianowicie od rogatek mokotowskich i z Pow\u0105zek, z punkt\u00f3w za\u015b znajduj\u0105cych si\u0119 w \u015brodku miasta co 5 minut; nadto urz\u0105dzona b\u0119dzie linja wewn\u0119trzna z placu \u015bw. Aleksandra do Muranowa, na kt\u00f3rej chodzi\u0107 b\u0119d\u0105 wagony co 10 minut. W razie potrzeby ruch wagon\u00f3w mo\u017ce by\u0107 jeszcze cz\u0119stszy. Op\u0142ata z przejazd b\u0119dzie wynosi\u0142a 7 kop. w pierwszej lub 5 w drugiej klasie za kurs: a) z placu Zamkowego do rogatek mokotowskich i odwrotnie, b) z placu Zamkowego do Pow\u0105zek i odwrotnie, c) z placu Teatralnego do Pow\u0105zek i odwrotnie i d) za kurs na linji wewn\u0119trznej z placu \u015bw. Aleksandra na Muran\u00f3w i odwrotnie. Za wszelkie jazdy bardziej skombinowane p\u0142aci\u0107 trzeba b\u0119dzie jak za dwa lub trzy kursa. Bilety sprzedawane by\u0107 maj\u0105 w ten spos\u00f3b, jak to si\u0119 obecnie na istniej\u0105cej kolei konnej dzieje, a wi\u0119c w samych wagonach; ka\u017cdy pasa\u017cer obowi\u0105zany jest zatrzyma\u0107 bilet i to w\u0142a\u015bnie stanowi spos\u00f3b kontroli. W kilku punktach linji, a mianowicie na placu \u015bw. Aleksandra, na placu Zamkowym i na placu Teatralnym wzniesione b\u0119d\u0105 budki dla kontroler\u00f3w, przestrzegaj\u0105cych regularnego odchodzenia wagon\u00f3w; w budkach tych nadto ukrywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie mog\u0142a przed deszczem lub \u015bniegiem oczekuj\u0105ca na wagon publiczno\u015b\u0107. Personel tramwaj\u00f3w liczy\u0107 ma pierwotnie oko\u0142o 100 ludzi, nast\u0119pnie jednak, gdy rzucon\u0105 zostanie ca\u0142a sie\u0107 szyn, dosi\u0119gnie dwustu kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie wreszcie nadmieni\u0107 nale\u017cy, i\u017c je\u015bli tylko nie stan\u0105 temu na przeszkodzie nadzwyczajne trudno\u015bci, a mianowicie niepogody i s\u0142oty jesienne, jeszcze w roku bie\u017c\u0105cym przeprowadzon\u0105 zostanie i trzecia linja tramwaj\u00f3w, a mianowicie linja d\u0105\u017c\u0105ca z placu Teatralnego do stacji towarowej drogi \u017celaznej warszawsko-wiede\u0144skiej, kt\u00f3ra wed\u0142ug kontraktu mia\u0142aby by\u0107 zbudowan\u0105 dopiero w roku przysz\u0142ym. Jestto tem bardziej mo\u017cliwe, ze zarz\u0105d tramwaj\u00f3w posiada materia\u0142y przygotowane i na budow\u0119 tej ostatniej linji. W ten wi\u0119c spos\u00f3b ju\u017c z ko\u0144cem roku bie\u017c\u0105cego, wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa, b\u0119dziemy mogli u\u017cytkowa\u0107 z trzech linij tramwaj\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wne arterie projektowanej sieci kolei konnych w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c \u2013 oczekujemy z niecierpliwo\u015bci\u0105\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tramwaje w Warszawie – tekst artyku\u0142u zamieszczonego w 142 numerze \u201eKuriera Warszawskiego\u201d (wydanie z 28 czerwca 1881 r., s. 1-2)<\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":5951,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[124],"tags":[118],"class_list":["post-5952","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-komunikacja","tag-artykuly-z-roku-2022"],"yoast_head":"\nWarszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Warszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tramwaje w Warszawie - tekst artyku\u0142u zamieszczonego w 142 numerze \u201eKuriera Warszawskiego\u201d (wydanie z 28 czerwca 1881 r., s. 1-2)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-15T18:22:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-02-17T10:45:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"883\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"615\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Wojciech Przybyszewski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Wojciech Przybyszewski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Wojciech Przybyszewski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5b07511ab58389fb0ea821e8d365fa06\"},\"headline\":\"Warszawskie tramwaje konne\",\"datePublished\":\"2022-02-15T18:22:09+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-17T10:45:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/\"},\"wordCount\":1505,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Tramwaje-konne.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2022\"],\"articleSection\":[\"komunikacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/\",\"name\":\"Warszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Tramwaje-konne.jpg\",\"datePublished\":\"2022-02-15T18:22:09+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-17T10:45:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Tramwaje-konne.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Tramwaje-konne.jpg\",\"width\":883,\"height\":615,\"caption\":\"Tramwaje konne na Krakowskim Przedmie\u015bciu w Warszawie, 1881-1885, fragment fotografii Konrada Brandla\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/15\\\/warszawskie-tramwaje-konne\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Warszawskie tramwaje konne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5b07511ab58389fb0ea821e8d365fa06\",\"name\":\"Wojciech Przybyszewski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Wojciech Przybyszewski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/wp\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Warszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Warszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl","og_description":"Tramwaje w Warszawie - tekst artyku\u0142u zamieszczonego w 142 numerze \u201eKuriera Warszawskiego\u201d (wydanie z 28 czerwca 1881 r., s. 1-2)","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2022-02-15T18:22:09+00:00","article_modified_time":"2022-02-17T10:45:42+00:00","og_image":[{"width":883,"height":615,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Wojciech Przybyszewski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Wojciech Przybyszewski","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/"},"author":{"name":"Wojciech Przybyszewski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/5b07511ab58389fb0ea821e8d365fa06"},"headline":"Warszawskie tramwaje konne","datePublished":"2022-02-15T18:22:09+00:00","dateModified":"2022-02-17T10:45:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/"},"wordCount":1505,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2022"],"articleSection":["komunikacja"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/","name":"Warszawskie tramwaje konne – varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg","datePublished":"2022-02-15T18:22:09+00:00","dateModified":"2022-02-17T10:45:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Tramwaje-konne.jpg","width":883,"height":615,"caption":"Tramwaje konne na Krakowskim Przedmie\u015bciu w Warszawie, 1881-1885, fragment fotografii Konrada Brandla"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/02\/15\/warszawskie-tramwaje-konne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Warszawskie tramwaje konne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/5b07511ab58389fb0ea821e8d365fa06","name":"Wojciech Przybyszewski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8a61de028cf63a65bd962e87b985427c4188b76eebe4b114e62e7c14dc2420c4?s=96&d=mm&r=g","caption":"Wojciech Przybyszewski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/wp\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5952"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5979,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952\/revisions\/5979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5951"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}