![\"\"](\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-6.jpg\")
Pierwsza praca m\u0142odego artysty zosta\u0142a zaprezentowana w 1878 r. na wystawie zorganizowanej przez Towarzystwo Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. Potem kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, a w 1881 r. wyjecha\u0142 do Rzymu, gdzie pobiera\u0142 nauki w Akademii \u015awi\u0119tego \u0141ukasza. Nad Tybrem pomagali mu rodacy, rze\u017abiarz Pius Welo\u0144ski i malarz Henryk Siemiradzki. Pobyt w Rzymie by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki stypendium Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. W Rzymie Pyrowicz zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rze\u017ab\u0105 portretow\u0105, prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119 rze\u017abiarsk\u0105. Niekt\u00f3re z jego rze\u017ab z tego czasu prezentowano na wystawach w Warszawie. Po czteroletnim pobycie w Wiecznym Mie\u015bcie wr\u00f3ci\u0142 do ojczyzny. Pocz\u0105tkowo pragn\u0105\u0142 osi\u0105\u015b\u0107 w rodzinnym P\u0142ocku, jednak prowincjonalne miasto nie by\u0142o w stanie zagwarantowa\u0107 mu odpowiedniej liczby zam\u00f3wie\u0144. Ju\u017c w lipcu 1886 r. otworzy\u0142 pracowni\u0119 w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku 1886 r. na wystawie konkursowej w Towarzystwie Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych wystawi\u0142 rze\u017ab\u0119 \u201eNiewolnica\u201d, kt\u00f3r\u0105 \u201eujawni\u0142 \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 pomys\u0142\u00f3w i szerokie, oryginalne ich traktowanie. Jego branka, prawie zupe\u0142nie naga i powrozami przez same piersi skr\u0119powana, mimo niekobiecej muskulatury n\u00f3g i ramion oraz wyrazu twarzy teuto\u0144skiego (kt\u00f3ry jednak le\u017ca\u0142 mo\u017ce w intencji artysty), jest dzie\u0142em ukazuj\u0105cym rzeczywisty talent\u201d \u2013 pisa\u0142 w 1886 r. Wiktor Gomulicki. W pocz\u0105tku 1888 r. r\u00f3wnie\u017c na wystawie Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych Pyrowicz zaprezentowa\u0142 grup\u0119 w terakocie pt. \u201eImi\u0119 ojca\u201d, znan\u0105 te\u017c jako \u201ePierwsza lekcja\u201d. Artysta przedstawi\u0142 m\u0142od\u0105 matk\u0119 ucz\u0105c\u0105 swego ma\u0142ego syna pacierza. Na tej samej wystawie Stanis\u0142aw Lewandowski wystawi\u0142 swego s\u0142ynnego \u201eS\u0142owianina zrywaj\u0105cego p\u0119ta\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W lipcu 1888 r. Pyrowicz wymodelowa\u0142 gipsowe medaliony z wizerunkami Adama Mickiewicza oraz J\u00f3zefa Kraszewskiego. Obiekty zosta\u0142y przekazane do odlewu w terakocie w cegielni Wac\u0142awa Lesieckiego w D\u0105browie G\u00f3rniczej. Kolejne medaliony zam\u00f3wione przez t\u0119 sam\u0105 cegielni\u0119 ukazywa\u0142y Juliana Ursyna Niemcewicza i Jana Kochanowskiego. Artysta mia\u0142 wykona\u0107 50 takich przedstawie\u0144, o \u015brednicy 315 mm. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie tw\u00f3rca wyko\u0144czy\u0142 figur\u0119 \u201eZosia\u201d (z \u201ePana Tadeusza\u201d). Po odlaniu w br\u0105zie mia\u0142a by\u0107 ona umieszczona na wystawie TZSP. Tematy z \u201ePana Tadeusza\u201d artysta podejmowa\u0142 ju\u017c podczas pobytu w Rzymie w 1881 r.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej znan\u0105 grup\u0105 rze\u017abiarsk\u0105 Pyrowicza jest \u201eChrystus z jawnogrzesznic\u0105\u201d. Na konkursie rze\u017abiarskim w pocz\u0105tku 1890 r. w Warszawie komitet Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych wraz z s\u0119dziami Andrzejem Pruszy\u0144skim, Boles\u0142awem Syrewiczem oraz Janem Kry\u0144skim uhonorowa\u0142 grup\u0119 listem pochwalnym, kt\u00f3rego Pyrowicz jednak nie przyj\u0105\u0142. Co warte zauwa\u017cenia, na wystawie tej nie przyznano pierwszej nagrody. Drug\u0105 otrzyma\u0142 Antoni Madeyski za popiersie m\u0119\u017cczyzny, trzecie za\u015b Antoni Kurzawa za \u201eMickiewicza budz\u0105cego geniusza\u201d. List pochwalny wr\u0119czono te\u017c Janowi Woydydze za \u201eAnio\u0142a \u015bmierci\u201d na gr\u00f3b rodziny Kamie\u0144skich. W g\u0142osach krytycznych podkre\u015blano brak proporcji g\u0142owy i r\u0105k Chrystusa, ale ca\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a robi\u0107 dobre wra\u017cenie, jak zauwa\u017ca\u0142 malarz i krytyk sztuki Henryk Pi\u0105tkowski. O grupie wypowiada\u0142 si\u0119 te\u017c Wojciech Gerson: \u201eSzczeg\u00f3lnie g\u0142owa Chrystusa Pana jest bardzo pi\u0119kn\u0105 i wyrazist\u0105: pe\u0142na podnios\u0142ego zapa\u0142u, a w zgodzie z ruchem prawej r\u0119ki. Postaci Zbawiciela zarzuci\u0107 by mo\u017cna zbytni\u0105 w\u0105t\u0142o\u015b\u0107, kr\u00f3tk\u0105 jest figura i s\u0142abo stoi na nogach; malarski naturalizm pomi\u0119tej szaty ujmuje te\u017c ca\u0142o\u015bci spokoju i powabu\u201d. Rze\u017abiarz podarowa\u0142 swoje dzie\u0142o do ko\u015bcio\u0142a Wszystkich \u015awi\u0119tych w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
W pocz\u0105tku 1902 r. ksi\u0105dz W\u0142adys\u0142aw Seroczy\u0144ski, proboszcz parafii ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Piotra i Paw\u0142a na Koszykach, z\u0142o\u017cy\u0142 u Pyrowicza zam\u00f3wienie na rze\u017ab\u0119 wi\u0119kszych rozmiar\u00f3w, w kamieniu. Obiekt zaplanowany zosta\u0142 do ekspozycji na zewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni, mia\u0142 by\u0107 umieszczony na cokole, kt\u00f3ry wcze\u015bniej zajmowa\u0142a rze\u017aba Chrystusa d\u0142uta Faustyna Cenglera. Dzie\u0142o ods\u0142oni\u0119to 10 listopada 1902 r. Chrystus przytula jawnogrzesznic\u0119, kt\u00f3ra szuka u niego przebaczenia i pocieszenia. Na cokole wykonanym w zak\u0142adzie Romana Lubowieckiego wyryto napis: \u201eKto z was bez grzechu jest, niech na ni\u0105 pierwszy rzuci kamie\u0144\u201d, a po przeciwnej stronie: \u201eR\u00f3\u017ca z Robaczy\u0144skich Michalska dla uczczenia pami\u0119ci m\u0119\u017ca swego, Wincentego, zmar\u0142ego d. 19 go wrze\u015bnia 1879 r., pomnik ten wznios\u0142a, prosz\u0105c przechodnia o westchnienie do Boga za jego dusz\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Z pocz\u0105tkiem roku 1903 artysta pracowa\u0142 nad now\u0105 p\u0142askorze\u017ab\u0105 dla tego samego ko\u015bcio\u0142a, wyobra\u017caj\u0105c\u0105 Matk\u0119 Bosk\u0105 z Dzieci\u0105tkiem, kt\u00f3rym fundatorka \u015bwi\u0105tyni na Koszykach, Tekla Rapacka, ofiarowuje model ko\u015bcio\u0142a. Poprzednia p\u0142askorze\u017aba, wykonana w gipsie przez Faustyna Cenglera, uleg\u0142a zniszczeniu na skutek z\u0142ych warunk\u00f3w atmosferycznych. P\u0142askorze\u017ab\u0119 Pyrowicza umieszczono nad wej\u015bciem jesieni\u0105 1903 r.<\/p>\n\n\n\n
31 stycznia 1890 r. zmar\u0142 rze\u017abiarz Jan Kry\u0144ski, b\u0119d\u0105cy koleg\u0105 po fachu i zarazem najlepszym przyjacielem Pyrowicza. Arty\u015bci prowadzili razem pracowni\u0119 przy ul. Wilczej 57. Pyrowicz zdj\u0105\u0142 mask\u0119 po\u015bmiertn\u0105 i wymodelowa\u0142 medalion z podobizn\u0105 zmar\u0142ego. Przedstawi\u0142 lewy profil Kry\u0144skiego i opatrzy\u0142 go napisem: \u201eJAN KRY\u0143SKI ART RZE\u0179BIARZ\u201d. Medalion zaprezentowany zosta\u0142 na wystawie Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych w sierpniu 1890 r., a dzi\u015b znajduje si\u0119 na Starych Pow\u0105zkach na grobie rodziny \u015awierczewskich, gdzie spocz\u0119\u0142o cia\u0142o Kry\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n
W listopadzie 1892 r. na Starych Pow\u0105zkach, w obecno\u015bci zaledwie 17 os\u00f3b, w tym 5 reprezentuj\u0105cych teatr, po\u015bwi\u0119cono pomnik nagrobny wybitnego aktora Alojzego \u017b\u00f3\u0142kowskiego. Nagrobek zosta\u0142 negatywnie oceniony nie tylko przez krytyk\u00f3w, lecz tak\u017ce opini\u0119 publiczn\u0105. Krytycy zarzucili Pyrowiczowi m.in. ma\u0142e rozmiary obiektu i pomalowanie rze\u017aby odkutej w piaskowcu farb\u0105 olejn\u0105. Tw\u00f3rca zabieg ten t\u0142umaczy\u0142 ch\u0119ci\u0105 zabezpieczenia rze\u017aby przed utlenianiem i porastaniem mchem. W dyskusji, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez pras\u0119, artysta zauwa\u017ca\u0142, \u017ce nagrobek aktora powsta\u0142 dzi\u0119ki fundacji rodziny, a nie w wyniku zbi\u00f3rki publicznej. Ostateczna forma pomnika mia\u0142a by\u0107 zatem zwi\u0105zana ze skromno\u015bci\u0105 \u015brodk\u00f3w, jakimi dysponowa\u0142a rodzina zmar\u0142ego: \u201eZa tak nisk\u0105 cen\u0119 nie mog\u0142em zrobi\u0107 rzeczy pi\u0119kniejszej\u201d \u2013 powiedzia\u0142 rze\u017abiarz, jednocze\u015bnie przyznaj\u0105c, \u017ce pomnik takiego artysty powinien by\u0107 godny talentu tego\u017c. Wiosn\u0105 kolejnego roku tw\u00f3rca przyst\u0105pi\u0142 do modelowania nowej rze\u017aby, kt\u00f3ra mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniejsz\u0105. Nowa figura by\u0142a znacznie wi\u0119ksza i spotka\u0142a si\u0119 z lepszym odbiorem, cho\u0107 i tak lepiej oceniano medalion z podobizn\u0105 zmar\u0142ego. \u201eGeniusza sztuki\u201d, opartego na z\u0142amanej kolumnie, ustawiono na grobie w 1894 r.<\/p>\n\n\n\n
Inn\u0105 pow\u0105zkowsk\u0105 realizacj\u0105 Pyrowicza jest nagrobek Konstantego Grabowskiego. Na grobie ustawiono naturalnej wielko\u015bci figur\u0119 \u017ca\u0142obnicy, o rysach twarzy wdowy po zmar\u0142ym, sypi\u0105c\u0105 kwiaty na nagrobek. Rze\u017aba zosta\u0142a wyko\u0144czona w sierpniu 1893 r. i na Pow\u0105zkach stan\u0119\u0142a we wrze\u015bniu tego\u017c roku. Na granitowym obelisku umieszczono medalion z podobizn\u0105 zmar\u0142ego, tak\u017ce d\u0142uta Pyrowicza. W latach 90. XIX w. powsta\u0142o kilka medalion\u00f3w, m.in. ojca artysty, rejenta okr\u0119gu p\u0142ockiego \u2013 Stanis\u0142awa Pyrowicza, artysty J\u00f3zefa Grubi\u0144skiego, lekarza szpitala \u015bw. \u0141azarza doktora Tadeusza Trzci\u0144skiego, bankiera J\u00f3zefa Baumrittera, aktora Wincentego Rapackiego czy adwokata Lucjana Wrotnowskiego. W 1894 r. Pyrowicz pracowa\u0142 nad medalionem W\u0142adys\u0142awa Podkowi\u0144skiego. Prac\u0119 t\u0119 oceniono krytycznie, podobnie jak \u201eGreczynk\u0119\u201d, kt\u00f3r\u0105 okre\u015blono jako niewychodz\u0105c\u0105 poza wyroby galanteryjne.<\/p>\n\n\n\n