{"id":6693,"date":"2022-07-31T16:51:31","date_gmt":"2022-07-31T14:51:31","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=6693"},"modified":"2023-04-22T19:19:12","modified_gmt":"2023-04-22T17:19:12","slug":"mityczny-browar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/","title":{"rendered":"Mityczny browar"},"content":{"rendered":"\n

Autor: Robert Marcinkowski<\/p>\n\n\n\n

Okre\u015blenie \u201emityczny browar\u201d od d\u0142u\u017cszego czasu by\u0142o u\u017cywane w do\u015b\u0107 w\u0105skim kr\u0119gu birofilist\u00f3w warszawskich. U\u017cywa\u0142o si\u0119 go w odniesieniu do jedynego znanego browaru funkcjonuj\u0105cego przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 na Dolnym Mokotowie. Wiadomo by\u0142o, \u017ce browar istnia\u0142. Niestety, przez lata nie udawa\u0142o si\u0119 ustali\u0107 jego lokalizacji. Opowiedzmy jednak wszystko po kolei.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mianem birofilist\u00f3w zwyk\u0142o si\u0119 okre\u015bla\u0107 grup\u0119 pasjonat\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 tematyk\u0105 dotycz\u0105c\u0105 piwa. W praktyce sprowadza si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie do kolekcjonowania, zar\u00f3wno artefakt\u00f3w zwi\u0105zanych z piwem (etykiety, butelki kapsle, podstawki i inne), jak i gromadzenia informacji dotycz\u0105cych wytwarzania czy dystrybucji piwa. O ile sprawy z czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych nie nastr\u0119czaj\u0105 wi\u0119kszych problem\u00f3w (Internet), o tyle zdobycie wiedzy historycznej napotyka na zdecydowanie wi\u0119ksze problemy. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107: im odleglejsze czasy, tym zadanie trudniejsze. Mimo i\u017c historia produkcji i spo\u017cycia piwa si\u0119ga kilku tysi\u0119cy lat wstecz, a pierwsze wzmianki pochodz\u0105 z terenu Mezopotamii, birofili\u015bci skupiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci na ostatnich 200-250 latach. Warto przy okazji nadmieni\u0107, \u017ce kolekcjoner kolekcjonerowi nier\u00f3wny. Jedni zbieraj\u0105 tylko jeden rodzaj artefakt\u00f3w, np. butelki (g\u0142\u00f3wnie stare, gdy\u017c te s\u0105 nader atrakcyjne za spraw\u0105 t\u0142ocze\u0144 umieszczanych na szkle), inni interesuj\u0105 si\u0119 jakim\u015b regionem (np. Mazowszem) lub miastem, zbieraj\u0105c wszystkie birofiliana z danego obszaru. Zdarza si\u0119, \u017ce stawiaj\u0105 sobie ograniczenia czasowe. St\u0105d bardzo r\u00f3\u017cne profile poszczeg\u00f3lnych kolekcji. Jeden zbiera wszystko, co z piwem zwi\u0105zane, ale tylko z Podlasia i tylko do II wojny \u015bwiatowej, inny gromadzi kapsle z nadrukami, jedynie z doby PRL-u, ale za to z ca\u0142ej Polski, itd. O swoich pasjach mi\u0142o\u015bnicy piwa cz\u0119sto pisz\u0105 \u2013 i to zar\u00f3wno w spos\u00f3b tradycyjny, na papierze, jak i w sieci. Przyk\u0142adem niech b\u0119dzie strona http:\/\/www.browarymazowsza.pl\/<\/a>, szczeg\u00f3lnie bliska pisz\u0105cemu te s\u0142owa z racji obszaru, o jakim traktuje \u2013 w du\u017cej mierze jest to bowiem Warszawa. Warto odwiedzi\u0107 t\u0119 witryn\u0119, szczeg\u00f3lnie \u017ce ma ona bardzo wiele do zaoferowania, je\u015bli chodzi o materia\u0142 historyczny.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do g\u0142\u00f3wnego tematu \u2013 lokalizacji \u201emitycznego browaru\u201d. Ot\u00f3\u017c swego czasu jeden z zapale\u0144c\u00f3w, Marcin Sereja, najbardziej zainteresowany histori\u0105 obiektu, jako \u017ce sam mieszka na Dolnym Mokotowie, zaproponowa\u0142 podzielenie si\u0119 zebranymi dotychczas informacjami celem podj\u0119cia wsp\u00f3lnie kolejnej pr\u00f3by poszukiwania. Pisz\u0105cy te s\u0142owa ch\u0119tnie podj\u0105\u0142 temat, zwa\u017cywszy \u017ce pro\u015bba dotyczy\u0142a spojrzenia na ca\u0142\u0105 spraw\u0119 od strony kartograficznej. Poni\u017cej prezentujemy gar\u015b\u0107 informacji zebranych przez Marcina:<\/p>\n\n\n\n

1909 \u2013 \u201eVenus\u201d, w\u0142. M. Munowicz; tel. 10-37 (ul. Okopowa 12)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

1909 \u2013 Dzier\u017c. M. Munowicz; rocz. prod. 6880 rb.; rob. 5<\/em><\/p>\n\n\n\n

1909 \u2013 Browar \u201eBelweder\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

1910 \u2013 \u201eVenus\u201d, w\u0142. M. Munowicz; tel. 10-37 (ul. Okopowa 12)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

1910 \u2013 Browar \u201eBelweder \u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

1910 \u2013 Dzier\u017c. Karnabad; produkuje 14 000 w. piwa prostego i bawarskiego; rob. 5<\/em><\/p>\n\n\n\n

1911 \u2013 \u201eBelweder\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

1911 \u2013 Adolf Hamburger; 1 piwowar; 1 majster (\u017byd)<\/em><\/p>\n\n\n\n

1911\/12 \u2013 Dzier\u017c. M. Munowicz; rocz. prod. 9000 rb.; rob. 7<\/em><\/p>\n\n\n\n

1912 \u2013 Stycze\u0144 \u2013 \u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

1912 \u2013 Adolf Hamburger; dzier\u017c. Szloma Kornabad<\/em><\/p>\n\n\n\n

1913 \u2013 Browar \u201eBelweder\u201d; rob. 5<\/em><\/p>\n\n\n\n

1914 \u2013 Browar \u201eBelweder\u201d; rob. 5

1922 <\/em>\u2013 Browar \u201eBelweder\u201d; rob. 5.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dodajmy, \u017ce powy\u017csze dane zosta\u0142y pozyskane wiele lat temu, w spos\u00f3b tradycyjny (w bibliotekach, czytelniach itd.), w czasach, kiedy dost\u0119p do Internetu by\u0142 trudniejszy, st\u0105d pojawiaj\u0105 si\u0119 tu wzmianki do dzi\u015b niemo\u017cliwe do odnalezienia w sieci. Niestety, przy informacjach nie zosta\u0142y zapisane \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tego, co zaprezentowali\u015bmy powy\u017cej, pisz\u0105cy te s\u0142owa znalaz\u0142 kilka informacji samodzielnie. Niekt\u00f3re z nich pokrywa\u0142y si\u0119 z tymi ju\u017c posiadanymi [fot. 1, 1a, 1b]<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Materia\u0142y dotycz\u0105ce browaru \u201eVenus\u201d z 1909 r. [fot. 1]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Materia\u0142y dotycz\u0105ce browaru \u201eVenus\u201d z 1911 r. [fot. 1a]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Materia\u0142y dotycz\u0105ce browaru \u201eVenus\u201d z 1922 r. [fot. 1b]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Zaznaczmy te\u017c uczciwie, \u017ce ca\u0142a sprawa by\u0142a ju\u017c na sw\u00f3j spos\u00f3b rozpocz\u0119ta \u2013 znana by\u0142a wsp\u00f3\u0142czesna nazwa ulicy, przy kt\u00f3rej mia\u0142 si\u0119 kiedy\u015b mie\u015bci\u0107 browar. Chc\u0105c jednak opisa\u0107 poszukiwania od pocz\u0105tku, powiemy kilka s\u0142\u00f3w na temat ustalania samej ulicy. Jak wida\u0107 z danych pozyskanych z bran\u017cowych spis\u00f3w, browar znajdowa\u0142 si\u0119 przy ul. Okopowej 12, lecz nie na Woli, a w Sielcach. Same Sielce by\u0142y w\u00f3wczas po\u0142udniowym, do\u015b\u0107 zapuszczonym przedmie\u015bciem Warszawy, w du\u017cej mierze podmywanym corocznymi wylewami Wis\u0142y (wschodnia cz\u0119\u015b\u0107), poprzecinanym szeregiem b\u0142otnistych uliczek, na kt\u00f3rych gdzieniegdzie sta\u0142y ma\u0142e, cz\u0119sto drewniane domki, \u201epr\u00f3buj\u0105ce\u201d tworzy\u0107 przysz\u0142e pierzeje miejskich ulic. Du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zajmowa\u0142y niewielkie poletka i przydomowe ogr\u00f3dki. Dom\u00f3w murowanych nie by\u0142o wiele, a pi\u0119trowych jeszcze mniej. Te ostatnie grupowano g\u0142\u00f3wnie przy dw\u00f3ch drogach wylotowych. By\u0142y nimi obecna Czerniakowska i Belwederska, obie na po\u0142udnie od nieistniej\u0105cej jeszcze w\u00f3wczas, wsp\u00f3\u0142czesnej arterii \u2013 ulicy Gagarina.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie zatem by\u0142a \u00f3wczesna ulica Okopowa i dlaczego dzi\u015b jej nie ma? Logicznie rzecz bior\u0105c, ulica o takiej nazwie powinna biec wzd\u0142u\u017c okop\u00f3w, ale jakich? Ot\u00f3\u017c w\u015br\u00f3d sporej cz\u0119\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w stolicy powszechn\u0105 jest wiedza o tzw. Okopach Lubomirskiego, kt\u00f3re w 1770 r. otoczy\u0142y \u00f3wczesne miasto, wyznaczaj\u0105c jego sztywne granice na z g\u00f3r\u0105 140 lat. By\u0142 to raczej obiekt o znaczeniu administracyjnym, mo\u017ce te\u017c informacyjnym, je\u015bli chodzi o widoczno\u015b\u0107 granicy w terenie. Nie by\u0142 to obiekt militarny, cho\u0107 w pewnym czasie czyniono pr\u00f3by takiego\u017c wykorzystania obiegaj\u0105cego miasto niewysokiego wa\u0142u z p\u0142ytk\u0105 such\u0105 fos\u0105. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ostatni fragment tego za\u0142o\u017cenia zachowa\u0142 si\u0119, \u201ezahibernowany\u201d niczym mucha w bursztynie w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci parku \u0141azienkowskiego, w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie \u015awi\u0105tyni Egipskiej.<\/p>\n\n\n\n

Co do okop\u00f3w, to wystarczy pobie\u017cna znajomo\u015b\u0107 ich zarysu i jeden rzut oka na plan Lindleya \u2013 na przedmie\u015bcia [fot. 2]<\/strong> \u2013 aby zobaczy\u0107, jak kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w terenie owa ulica. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Lindleya z ok. 1895 r. Na czerwono zaznaczono nietypowy przebieg ulicy Okopowej (ob. Podchor\u0105\u017cych), powtarzaj\u0105cy zarys dawnych XVIII-wiecznych okop\u00f3w [fot. 2]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

A kszta\u0142t mia\u0142a ciekawy. Patrz\u0105c od Belwederskiej, pokrywa\u0142a si\u0119 z obecn\u0105 ulic\u0105 Gagarina, kt\u00f3ra po ostatniej wojnie po prostu wch\u0142on\u0119\u0142a zachodni odcinek Okopowej, dalej a\u017c do samego ko\u0144ca przy Czerniakowskiej sz\u0142a \u015bladem obecnej ulicy Podchor\u0105\u017cych, pokonuj\u0105c po drodze trzy ostre zakr\u0119ty \u2013 pami\u0105tki po przebiegu linii okop\u00f3w. Dla lepszego zobrazowania sytuacji zamieszczamy trzy ilustracje, na kt\u00f3rych mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 sytuacj\u0119 z ko\u0144ca XIX w. (plan Lindleya) z tym, co dzieje si\u0119 na tym terenie obecnie (aktualny plan i ortofotomapa z 2021 r.) [fot. 3]<\/strong>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Por\u00f3wnanie topografii Sielec z ko\u0144ca XIX w. i tych\u017ce teren\u00f3w wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie [fot. 3]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Po zidentyfikowaniu ulicy pozostawa\u0142o tylko ustali\u0107, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 policyjny numer \u201e12\u201d. No w\u0142a\u015bnie\u2026 To \u201etylko\u201d o ma\u0142y w\u0142os mog\u0142o si\u0119 okaza\u0107 trudno\u015bci\u0105 nie do przezwyci\u0119\u017cenia, gdyby nie najzwyklejszy przypadek. Nie uprzedzajmy jednak fakt\u00f3w. Po zlokalizowaniu ulicy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na \u017cadnych dost\u0119pnych planach z interesuj\u0105cego nas czasu, a wi\u0119c sprzed 1914 r., nie ma naniesionych ani numer\u00f3w hipotecznych, ani \u2013 co gorsza \u2013 policyjnych. Gdyby\u015bmy dysponowali cho\u0107 dawnym numerem hipoteki z czas\u00f3w przedmie\u015bcia, to by\u0107 mo\u017ce da\u0142oby si\u0119 go skojarzy\u0107 z numerem hipoteki ju\u017c po w\u0142\u0105czeniu tych teren\u00f3w do miasta w 1916 r. Nadzieje okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne.<\/p>\n\n\n\n

Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Warszawa by\u0142a jeszcze na tyle ma\u0142a, \u017ce rokrocznie w r\u00f3\u017cnych periodykach pojawia\u0142y si\u0119 spisy w\u0142a\u015bcicieli wszystkich posesji w mie\u015bcie wraz ze wspomnianymi powy\u017cej numerami. Niestety, w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym zaprzestano tej dobrej sk\u0105din\u0105d praktyki, g\u0142\u00f3wnie, jak si\u0119 zdaje, ze wzgl\u0119du na rozmiary, jakie osi\u0105gn\u0119\u0142a Warszawa, a tym samym ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 materia\u0142u do opublikowania, zredagowania i uaktualnienia. Autor dotar\u0142 jednak do takiego dokumentu, licz\u0105c na to, \u017ce mo\u017ce browar \u00f3w jeszcze istnia\u0142 i zosta\u0142 podany jego nowy adres, kt\u00f3ry da si\u0119 zweryfikowa\u0107 na mapie mi\u0119dzywojennej 1:2500. Niestety, nie przynios\u0142o to oczekiwanych rezultat\u00f3w. W spisach z roku 1930 na tej ulicy browaru ju\u017c nie by\u0142o. Dzi\u0119ki temu dokumentowi uda\u0142o si\u0119 jednak ustali\u0107, \u017ce numery policyjne przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i obecnie id\u0105 w tym samym kierunku. Je\u015bli dodatkowo przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 numery policyjne by\u0142yby w tych samych miejscach co obecnie, to mo\u017cna by si\u0119 pokusi\u0107 o lokalizacj\u0119 browaru na p\u00f3\u0142nocnowschodnim rogu obecnej ulicy Podchor\u0105\u017cych i Czerniakowskiej \u2013 rogu, kt\u00f3ry zosta\u0142 wch\u0142oni\u0119ty po wojnie przez poszerzon\u0105 Czerniakowsk\u0105 [fot. 4]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Fragment planu Lindleya z ok. 1895 r. Pod numerem \u201e1\u201d \u2013 jedna z proponowanych lokalizacji browaru, niestety nieprawid\u0142owa. Pod numerem \u201e2\u201d \u2013 widoczna na mapie ulica, b\u0119d\u0105ca przed\u0142u\u017ceniem Okopowej (Podchor\u0105\u017cych), przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 nie mia\u0142a jeszcze nazwy [fot. 4]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Pozostawa\u0142a tylko jedna nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107: ot\u00f3\u017c, jak wynika\u0142o z plan\u00f3w Lindleya, \u00f3wczesna Okopowa, a p\u00f3\u017aniejsza Podchor\u0105\u017cych ko\u0144czy\u0142a si\u0119 na Czerniakowskiej, a nie \u2013 jak w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym \u2013 krzy\u017cowa\u0142a si\u0119 z ni\u0105. Co prawda, wida\u0107 po wschodniej stronie jaki\u015b zau\u0142ek, ale nie pojawia si\u0119 przy nim nazwa \u201eOkopowa\u201d, a skoro si\u0119 nie pojawia, to takiej ulicy formalnie tam nie by\u0142o (tak dok\u0142adny plan jak Lindleyowski r\u0119kopis nie zawiera\u0142by tego typu niedoci\u0105gni\u0119\u0107) [fot. 4]<\/strong>. W takim razie typowany naro\u017cny budynek musia\u0142by mie\u0107 adres od Czerniakowskiej \u2013 i tak te\u017c by\u0142o, co uda\u0142o si\u0119 sprawdzi\u0107 po numerach hipoteki.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do sprawy numeracji, to jest w Warszawie og\u00f3lna zasada, w my\u015bl kt\u00f3rej numery policyjne na poszczeg\u00f3lnych ulicach rosn\u0105 wraz z biegiem Wis\u0142y i wraz z oddalaniem si\u0119 od niej. Zdrowa ta zasada ostatnio, nie wiedzie\u0107 czemu, nie jest przestrzegana, jednak w okresie mi\u0119dzywojennym, przez ca\u0142y PRL i pierwsze lata po 2000 r. konsekwentnie si\u0119 jej trzymano. Z praktyki jednak wiadomo, \u017ce przedmie\u015bcia rz\u0105dzi\u0142y si\u0119 swymi prawami. By\u0142o wi\u0119c wielce prawdopodobne, \u017ce ulica Okopowa (p\u00f3\u017aniejsza Podchor\u0105\u017cych) zacz\u0119\u0142a si\u0119 zabudowywa\u0107 od Belwederskiej i stamt\u0105d zacz\u0119to nadawa\u0107 numery. Gdy autor pochyli\u0142 si\u0119 nad tym problemem, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce sielecka Okopowa z prze\u0142omu XIX i XX w. w pocz\u0105tkowym swym biegu\u2026 rozwidla\u0142a si\u0119 (!) [fot. 5]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Fragment planu Lindleya z ok. 1895 r. Pod numerem \u201e1\u201d \u2013 odnoga \u00f3wczesnej ulicy Okopowej. Pod numerem \u201e2\u201d miejsce rozwidlania si\u0119 ulicy Okopowej [fot. 5]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

To jeszcze bardziej gmatwa\u0142o ca\u0142\u0105 spraw\u0119, ale jednocze\u015bnie dawa\u0142o nieco nadziei. Zauwa\u017cmy bowiem, \u017ce gdyby browar przetrwa\u0142 do ok. 1930 r., m\u00f3g\u0142by pojawi\u0107 si\u0119 we wspomnianym wy\u017cej spisie hipotecznym z 1930 r., ale nie pod adresem Podchor\u0105\u017cych, tylko pod adresem Bo\u0144cza [fot. 6]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Warszawy w skali 1:2500, z 1936 r. Powsta\u0142y na bazie planu Lindleya, lecz nie tak dok\u0142adny, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o zabudow\u0119 powsta\u0142\u0105 po 1910 r. Strza\u0142k\u0105 oznaczono ulic\u0119 Bo\u0144cza \u2013 dawn\u0105 odnog\u0119 Okopowej [fot. 6]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Tak\u0105 bowiem nazw\u0119 nadano owej kr\u00f3tkiej odnodze wcze\u015bniejszej Okopowej. Niestety, p\u0142omyk nadziei jak szybko si\u0119 zapali\u0142, tak szybko zgas\u0142.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c by\u0142o robi\u0107? Autor postanowi\u0142 jeszcze raz dok\u0142adnie przyjrze\u0107 si\u0119 budynkom wzd\u0142u\u017c Okopowej widocznym na planie Lindleya. Posesja, na kt\u00f3rej mie\u015bci\u0142by si\u0119 browar, powinna by\u0107 nie za ma\u0142a, raczej nieco wi\u0119ksza ni\u017c okoliczne, na plac musia\u0142y bowiem zapewne wje\u017cd\u017ca\u0107 wozy towarowe, i to w wi\u0119kszej liczbie, musia\u0142y si\u0119 na takim placu mija\u0107 itd. Nie mog\u0142a by\u0107 to zbyt w\u0105ska czy wielok\u0105tna parcela. Tu, na przedmie\u015bciach, miejsca by\u0142o w\u00f3wczas do woli i gdyby kto\u015b mia\u0142 wybiera\u0107, to mia\u0142by z czego. Nie by\u0142o to \u015br\u00f3dmie\u015bcie, gdzie parcele by\u0142y drogie \u2013 i to zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o wynajem, jak i kupno, gdzie liczono niemal ka\u017cdy centymetr. W gr\u0119 wchodzi\u0142a zatem w zasadzie tylko posesja w rozwidleniu ulic Podchor\u0105\u017cych i Bo\u0144czy. Jak si\u0119 okaza\u0142o, zabudowania tej parceli przetrwa\u0142y ostatni\u0105 wojn\u0119 i na zdj\u0119ciu z 1945 r. widzimy j\u0105 ju\u017c podzielon\u0105 na dwie dzia\u0142ki [fot. 7]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Ortofotomapa z 1945 r. Potencjalna lokalizacja browaru zn\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 nietrafiona [fot. 7]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Na jednej jest sad, a i druga pe\u0142na jest zieleni, z ma\u0142ym domkiem stoj\u0105cym w g\u0142\u0119bi. Po sko\u015bnym, dwuspadowym dachu mo\u017cna wnioskowa\u0107, i\u017c jest to typowy drewniak z przedmie\u015b\u0107, a nie willa z ogrodem wzniesiona na miejscu rozebranego starego browaru. Skoro zatem nie tu, to gdzie?<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym z warunk\u00f3w funkcjonowania browaru powinno by\u0107 w\u0142asne uj\u0119cie wody. Plany Lindleya s\u0105 na tyle dok\u0142adne, \u017ce takie informacje by\u0142y na nich umieszczane, zw\u0142aszcza w skali 1:200. Niestety, tu skala wynosi\u0142a 1:2500, przez co zrezygnowano z wielu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, by nie pogarsza\u0107 czytelno\u015bci mapy. Co\u015b jednak podpowiada\u0142o autorowi, \u017ce browar by\u0142 zlokalizowany raczej bli\u017cej ulicy Belwederskiej ni\u017c Czerniakowskiej \u2013 bo Belwederska bardziej presti\u017cowa, bo bli\u017cej st\u0105d do \u015br\u00f3dmie\u015bcia, bo w ko\u0144cu nieopodal by\u0142a W\u0105skotorowa Kolejka Wilanowska, kt\u00f3ra opr\u00f3cz pasa\u017cer\u00f3w wozi\u0142a te\u017c towary.<\/p>\n\n\n\n

Wspomniany powy\u017cej wieloarkuszowy plan Lindleya w skali 1:200 obejmowa\u0142, co prawda, fragment okolicy najbardziej \u201epodejrzanej\u201d o posadowienie browaru, jednak umieszczona na nim tre\u015b\u0107 ko\u0144czy\u0142a si\u0119 r\u00f3wno z granic\u0105 Warszawy. Dalej by\u0142a czysta, pusta powierzchnia, bez \u017cadnej tre\u015bci [fot. 8]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Lindleya 1:200. Tre\u015b\u0107 topograficzna urywa si\u0119 na granicy miasta, poza kt\u00f3r\u0105 jest ju\u017c tylko pustka [fot. 8]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Rozumowanie autora by\u0142o jednak takie: mo\u017ce i nie ma naniesionej zabudowy poza granic\u0105 miasta, ale jak poprowadzili tam wodoci\u0105g, a mogli, bo by\u0142 to wszak zak\u0142ad produkcyjny, kt\u00f3ry bez wody obej\u015b\u0107 si\u0119 nie m\u00f3g\u0142, to powinno by\u0107 chocia\u017c zaznaczone odga\u0142\u0119zienie wodoci\u0105gu. Zacz\u0105\u0142 wi\u0119c autor przegl\u0105da\u0107 na maksymalnym powi\u0119kszeniu te fragmenty ulicy Okopowej, kt\u00f3re by\u0142y przede wszystkim dost\u0119pne w skali 1:200 i znajdowa\u0142y si\u0119 jak najbli\u017cej Belwederskiej. I\u2026 w ko\u0144cu si\u0119 uda\u0142o! Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych miejscach dla w\u0142asnej wygody czy lepszej orientacji kto\u015b w magistracie dorysowa\u0142 niekt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142y topograficzne znajduj\u0105ce si\u0119 ju\u017c poza granic\u0105 Warszawy, stanowi\u0105ce jednak integraln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 fizjonomiczno-topograficzn\u0105 tej ulicy. I tak da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 jakie\u015b przy\u0142\u0105cze, raczej kanalizacyjne. A na podw\u00f3rku co? Ot\u00f3\u017c studnia. Naszkicowano nawet przejazd bramny, aby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, o kt\u00f3ry budynek chodzi [fot. 9]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Lindleya 1:200. Po przybli\u017ceniu wida\u0107 odr\u0119czne szkice zabudowy poza \u00f3wczesnym miastem, u\u0142atwiaj\u0105ce orientacj\u0119. Pod numerem \u201e1\u201d \u2013 przy\u0142\u0105cze kanalizacyjne (?), pod numerem \u201e2\u201d \u2013 studnia, pod numerem \u201e3\u201d \u2013 przejazd bramny [fot. 9]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Cho\u0107 na tym odcinku nie by\u0142o w\u00f3wczas zwartej zabudowy, to domy\u015bla\u0107 si\u0119 mo\u017cna, \u017ce obiekt z do\u015b\u0107 obszernym podw\u00f3rzem i przejazdem bramnym by\u0142 tylko jeden. By\u0142 swego rodzaju punktem orientacyjnym, dlatego go naszkicowano. Po kolejnym powi\u0119kszeniu nast\u0119pna, jak\u017ce mi\u0142a niespodzianka: na zarysie budynku kto\u015b nakre\u015bli\u0142 numer 12 [fot. 9a]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Lindleya 1:200. Kolejne zbli\u017cenie i kolejne niespodzianki. Pod numerem \u201e1\u201d \u2013 zwyczajowa nazwa posiad\u0142o\u015bci: \u201eEcht\u00f3wka\u201d, pod numerem \u201e2\u201d \u2013 policyjny numer posesji: 12 (!), pod numerem \u201e3\u201d \u2013 studnia [fot. 9a]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

A wi\u0119c to tu: ul. Okopowa 12! Zamiast hipoteki podano zwyczajow\u0105 nazw\u0119 parceli \u201eEcht\u00f3wka\u201d, zapewne od pierwszego w\u0142a\u015bciciela, co na przedmie\u015bciach zdarza\u0142o si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto i funkcjonowa\u0142o d\u0142ugo po w\u0142\u0105czeniu ich do Warszawy. Zobaczmy, jak wygl\u0105da plan z ok. 1936 r. Tu a\u017c roi si\u0119 od podobnych nazw: Karol\u00f3wka, Zaklisz\u00f3wka, Fijo\u0142k\u00f3wka, Jeleni\u00f3wka, Emil\u00f3wka i wiele dziesi\u0105tk\u00f3w innych, a wszystkie od nazwisk i imion pierwotnych w\u0142a\u015bcicieli.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142o tego, nasza Echt\u00f3wka pojawia si\u0119 na planie z 1936 r. [fot. 10]<\/strong> <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plan Warszawy w skali 1:2500, z 1936 r. Strza\u0142k\u0105 zaznaczono zwyczajow\u0105 nazw\u0119 parceli [fot. 10]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

pod nazw\u0105 \u201ek[olonia] Echt\u00f3wka\u201d. Co pozwala sprawdzi\u0107, jak miejsce to wygl\u0105da obecnie [fot. 12]<\/strong>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Ortofotomapa z 1945 r. Na czerwono oznaczono zabudowania browaru, kt\u00f3re szcz\u0119\u015bliwie przetrwa\u0142y wojn\u0119 [fot. 11]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce drewniane zabudowania browaru mia\u0142y bardzo du\u017co szcz\u0119\u015bcia. Przede wszystkim wysz\u0142y obronn\u0105 r\u0119k\u0105 z czas\u00f3w niemieckiej okupacji [fot. 11]<\/strong>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Widok obecny. Historyzuj\u0105cy, powojenny budynek stoj\u0105cy dzi\u015b w miejscu dawnego browaru wpisuje si\u0119 w otoczenie parku \u0141azienkowskiego [fot. 12]<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Ostatnie gospodarcze zabudowania w g\u0142\u0119bi posesji rozebrano dopiero pod koniec lat 80. XX w. Dzi\u015b wznosi si\u0119 w tym miejscu nowy budynek, kt\u00f3ry nawi\u0105zuje do obiekt\u00f3w realizowanych na Ochocie czy \u017boliborzu w latach w 20. XX w.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie powiedzmy kilka s\u0142\u00f3w o historii samego browaru, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 zrekonstruowa\u0107 na podstawie informacji ze spis\u00f3w i plan\u00f3w. Ot\u00f3\u017c powsta\u0142 on w istniej\u0105cym ju\u017c wcze\u015bniej budynku drewnianym, w niedalekim s\u0105siedztwie obecnej ulicy Belwederskiej, wa\u017cnej \u00f3wczesnej arterii wylotowej z miasta. Obiekt mia\u0142 obszerny dziedziniec z w\u0142asnym uj\u0119ciem wody, co przy warzeniu piwa by\u0142o kluczowe. Dzi\u0119ki kanalizacji zapewniony by\u0142 na bie\u017c\u0105co odp\u0142yw nieczysto\u015bci. By\u0142a te\u017c taka nowinka jak telefon (nr: 10-37). Zatrudniano zaledwie kilka os\u00f3b. W okresie najwi\u0119kszej prosperity, gdy obroty si\u0119ga\u0142y 9000 rubli, robotnik\u00f3w by\u0142o 7, a wi\u0119c wszystkich zatrudnionych zapewne ok. 10. Wielko\u015b\u0107 produkcji wynosi\u0142a 14 tys. wiader, co odpowiada\u0142o 34 440 p\u00f3\u0142litrowym butelkom. By\u0142a to zatem produkcja raczej w skali roku. Za\u0142o\u017cycielem i pierwszym w\u0142a\u015bcicielem browaru pod wdzi\u0119czn\u0105 nazw\u0105 \u201eVenus\u201d by\u0142 zapewne niejaki Munowicz. Mia\u0142o to miejsce kr\u00f3tko przed 1909 r. (mo\u017ce ok. 1908, a najwcze\u015bniej 1907 r.). Wkr\u00f3tce po za\u0142o\u017ceniu przedsi\u0119biorstwa zasz\u0142y gruntowne zmiany. W 1910 r. pojawi\u0142a si\u0119 wzmianka zar\u00f3wno o browarze \u201eVenus\u201d, jak i o browarze \u201eBelweder\u201d. Takie nie\u015bcis\u0142o\u015bci bior\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie st\u0105d, \u017ce nawet dzi\u015b nie wszystkie \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 szybko i na bie\u017c\u0105co aktualizowane, a co dopiero w\u00f3wczas. Tak wi\u0119c browar zmieni\u0142 nazw\u0119 i zosta\u0142 wypuszczony w dzier\u017caw\u0119. Dzier\u017cawc\u0105 zosta\u0142 niejaki Karnbad. Ju\u017c wkr\u00f3tce mia\u0142y nast\u0105pi\u0107 kolejne zmiany \u2013 ot\u00f3\u017c w roku 1911 przy browarze pojawia si\u0119 nazwisko Adolfa Hamburgera (posiadacza dw\u00f3ch warszawskich kamienic w \u015br\u00f3dmie\u015bciu). Nie jest, co prawda, jasno napisane, jak\u0105 odgrywa on w prezentowanej historii rol\u0119, jednak w zestawieniu z informacj\u0105 z roku nast\u0119pnego, gdzie jako dzier\u017cawca wyst\u0119puje dawny w\u0142a\u015bciciel Munowicz, okazuje si\u0119, \u017ce Hamburger jest w\u0142a\u015bcicielem. Munowicz musia\u0142 zatem odsprzeda\u0107 w\u0142asny browar Hamburgerowi, po czym sam go od niego wydzier\u017cawi\u0142. Nie trwa\u0142o to jednak d\u0142ugo, poniewa\u017c jeszcze w tym samym roku jako dzier\u017cawca pojawia si\u0119 Szloma Kornbad (zapewne to\u017csamy z dzier\u017cawc\u0105 z 1910 r. Karnbadem), a obok niego figuruje niew\u0105tpliwie w\u0142a\u015bciciel: Adolf Hamburger. Browar wyst\u0119puje jeszcze w spisach z lat 1913 i 1914, po czym na czas I wojny \u015bwiatowej zawiesza sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 (zarz\u0105dzenie niemieckiego okupanta). Pojawia si\u0119 jeszcze w wykazie z 1922 r., ale trzeba si\u0119 liczy\u0107 z tym, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142 z automatu powieli\u0107 nieaktualne ju\u017c, przedwojenne dane. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce I wojna \u015bwiatowa zako\u0144czy\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstwa. Historia podmiotu nie trwa\u0142a zbyt d\u0142ugo, co tylko podnosi warto\u015b\u0107 zgromadzonych materia\u0142\u00f3w. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce o ile na tematy zwi\u0105zane z sam\u0105 Warszaw\u0105 wiemy niema\u0142o, o tyle r\u00f3wnie o\u017cywiona dzia\u0142alno\u015b\u0107 tu\u017c za granicami miasta ca\u0142y czas owiana jest mg\u0142\u0105 tajemnicy.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, ku rozpaczy kolekcjoner\u00f3w, opr\u00f3cz powy\u017cej przedstawionej gar\u015bci informacji nie jest dotychczas znany \u017caden artefakt zwi\u0105zany z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 omawianego browaru.<\/p>\n\n\n\n

W powy\u017cszym tek\u015bcie korzystano z map historycznych zamieszczonych w serwisie m.st. Warszawy, map Google Street View oraz z materia\u0142\u00f3w wyszukanych w licznych kwerendach i u\u017cyczonych przez Marcina Serej\u0119, za co autor artyku\u0142u sk\u0142ada serdeczne podzi\u0119kowania.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

jedyny znany browar funkcjonuj\u0105cy przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 na Dolnym Mokotowie. <\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":6710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[118],"class_list":["post-6693","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-browary","tag-artykuly-z-roku-2022"],"yoast_head":"\nMityczny browar – varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mityczny browar – varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"jedyny znany browar funkcjonuj\u0105cy przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 na Dolnym Mokotowie.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-07-31T14:51:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-22T17:19:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2454\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"858\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Robert Marcinkowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Robert Marcinkowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Robert Marcinkowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/549594d2d469df74b449b383fd2ef06d\"},\"headline\":\"Mityczny browar\",\"datePublished\":\"2022-07-31T14:51:31+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-22T17:19:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/\"},\"wordCount\":3304,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2022\"],\"articleSection\":[\"browary\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/\",\"name\":\"Mityczny browar – varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg\",\"datePublished\":\"2022-07-31T14:51:31+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-22T17:19:12+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg\",\"width\":2454,\"height\":858,\"caption\":\"Ortofotomapa z 1945 r. Na czerwono oznaczono zabudowania browaru, kt\u00f3re szcz\u0119\u015bliwie przetrwa\u0142y wojn\u0119\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/07\\\/31\\\/mityczny-browar\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mityczny browar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/549594d2d469df74b449b383fd2ef06d\",\"name\":\"Robert Marcinkowski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Robert Marcinkowski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/rm\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mityczny browar – varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Mityczny browar – varsavianista.pl","og_description":"jedyny znany browar funkcjonuj\u0105cy przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 na Dolnym Mokotowie.","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2022-07-31T14:51:31+00:00","article_modified_time":"2023-04-22T17:19:12+00:00","og_image":[{"width":2454,"height":858,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Robert Marcinkowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Robert Marcinkowski","Szacowany czas czytania":"20 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/"},"author":{"name":"Robert Marcinkowski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/549594d2d469df74b449b383fd2ef06d"},"headline":"Mityczny browar","datePublished":"2022-07-31T14:51:31+00:00","dateModified":"2023-04-22T17:19:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/"},"wordCount":3304,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2022"],"articleSection":["browary"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/","name":"Mityczny browar – varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg","datePublished":"2022-07-31T14:51:31+00:00","dateModified":"2023-04-22T17:19:12+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar_Browar_11_DRUK_2mb.jpg","width":2454,"height":858,"caption":"Ortofotomapa z 1945 r. Na czerwono oznaczono zabudowania browaru, kt\u00f3re szcz\u0119\u015bliwie przetrwa\u0142y wojn\u0119"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2022\/07\/31\/mityczny-browar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mityczny browar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/549594d2d469df74b449b383fd2ef06d","name":"Robert Marcinkowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5830e5b25bafe0e3571f07101b1b8699935f4d5d690acc4ec72884dd50b5058?s=96&d=mm&r=g","caption":"Robert Marcinkowski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/rm\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6693"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8322,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6693\/revisions\/8322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}