Mapy i plany zwyk\u0142o si\u0119 postrzega\u0107 jako jednoznaczny i solidny kana\u0142 przekazu informacji o otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. Takie jest bowiem ich podstawowe za\u0142o\u017cenie \u2013 odzwierciedli\u0107 dany obszar za pomoc\u0105 umownych symboli, przenie\u015b\u0107 go na papier i umo\u017cliwi\u0107 odbiorcy poznawanie bez konieczno\u015bci bycia w terenie. Ten stereotyp jest tak g\u0142\u0119boko zakorzeniony, \u017ce gdy kto\u015b dowiaduje si\u0119, i\u017c mapa jest niedok\u0142adna, ba \u2013 niedok\u0142adno\u015b\u0107 ta zosta\u0142a wprowadzona celowo, zaplanowana i zrealizowana w\u0142a\u015bnie po to, aby pod p\u0142aszczykiem przekazu rzetelnej informacji sia\u0107 zam\u0119t i dezorientacj\u0119 \u2013 jest, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, lekko zdziwiony. Je\u015bli si\u0119 jednak g\u0142\u0119biej zastanowi\u0107, dojdziemy do wniosku, \u017ce mapa jest medium jak ka\u017cde inne \u2013 mo\u017cemy zar\u00f3wno napisa\u0107 nieprawdziwe s\u0142owa w tek\u015bcie, jak i nanie\u015b\u0107 nieprawdziwe informacje na map\u0119. Celowo. Wyja\u015bnijmy od razu, \u017ce wst\u0119pne te rozwa\u017cania wcale nie odnosz\u0105 si\u0119 do czas\u00f3w mniej lub bardziej zamierzch\u0142ych, kiedy to kartografia, stoj\u0105c na ni\u017cszym ni\u017c obecnie poziomie, si\u0142\u0105 rzeczy nie by\u0142a w stanie wykona\u0107 tak dok\u0142adnych map, z jakich mo\u017cemy korzysta\u0107 w czasach nam wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n\n\n\n
O ile w przypadku map mo\u017cna jeszcze zrozumie\u0107 i wyt\u0142umaczy\u0107 sobie to \u015bwiadome dzia\u0142anie, zmierzaj\u0105ce do zafa\u0142szowania niesionego przez nie przekazu, o tyle zdj\u0119cia\u2026? Jak mo\u017cna fa\u0142szowa\u0107 zdj\u0119cia? Oczywi\u015bcie wiemy wszyscy o graficznych programach komputerowych, jednakowo\u017c wykorzystywanie ich mo\u017cliwo\u015bci kojarzy si\u0119 raczej z retuszem, podrasowywaniem, usuwaniem delikatnych mankament\u00f3w, a nie z manipulowaniem rzeczywisto\u015bci\u0105 (!). Mimo tak utartych stereotyp\u00f3w prawda jest jednak inna. Nie mo\u017cna zawsze wierzy\u0107 w to, co widzimy na ortofotomapach, zwanych popularnie fotoplanami. Tak by\u0142o w epoce przedkomputerowej, gdy operowano zdj\u0119ciami analogowymi, tak jest i teraz \u2013 w dobie wszechobecnej cyfryzacji. Bezkrytyczne przyjmowanie tre\u015bci niesionych przez zdj\u0119cia lotnicze mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardzo z\u0142udne. Poza tym warto podkre\u015bli\u0107, i\u017c zajmiemy si\u0119 tu okresem, w kt\u00f3rym prym wiod\u0142y jeszcze zdj\u0119cia analogowe, a ich cyfrowe odpowiedniki zaczyna\u0142y si\u0119 dopiero pojawia\u0107 lub te\u017c w og\u00f3le ich jeszcze nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Utajnianie pewnych informacji w ramach materia\u0142\u00f3w og\u00f3lnie dost\u0119pnych jest powszechne w ka\u017cdym systemie politycznym, zar\u00f3wno totalitarnym (powojenny komunizm), jak i demokratycznym (Europa Zachodnia). Jest to rzecz, powiedzmy, \u201enormalna\u201d \u2013 \u201echcemy przekaza\u0107 wam obraz danego obszaru, ale jest kilka miejsc newralgicznych, o kt\u00f3rych lepiej nie wspomina\u0107, a wi\u0119c damy wam obraz z wyci\u0119tymi dziurami\/plamami\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Przyjrzyjmy si\u0119, jak cenzurowano po wojnie zdj\u0119cia lotnicze z Warszawy. Poni\u017cej mamy kilka uj\u0119\u0107 tego samego terenu z lat: 1976, 1982 i 1987 [Ryc. 1-3]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Na pokazanych powy\u017cej przyk\u0142adach wida\u0107 wyra\u017anie, jak obszar obj\u0119ty klauzul\u0105 tajno\u015bci powoli si\u0119 kurczy. Wszystkie \u201ebia\u0142e plamy\u201d zmniejszaj\u0105 si\u0119, a niekt\u00f3re znikaj\u0105 zupe\u0142nie. Taka by\u0142a og\u00f3lna tendencja, pocz\u0105wszy od pierwszych powojennych lat, a\u017c do czas\u00f3w nam wsp\u00f3\u0142czesnych. Tendencja polegaj\u0105ca na powolnym luzowaniu polityki utajnie\u0144. By\u0142y oczywi\u015bcie odst\u0119pstwa od tej zasady podyktowane r\u00f3\u017cnymi okoliczno\u015bciami. Oto fotoplan z 1945 r., w og\u00f3le nie jest retuszowany\u2026 A powsta\u0142 przecie\u017c w okresie skrajnej cenzury. Wszystko wskazuje na to, \u017ce by\u0142 niedost\u0119pny dla wi\u0119kszo\u015bci obywateli w ca\u0142o\u015bci. Nie by\u0142o wi\u0119c sensu wybi\u00f3rczego maskowania konkretnych obszar\u00f3w, skoro i tak dost\u0119p do niego mieli tylko nieliczni wybra\u0144cy. To samo z fotoplanem z 1990 r., te\u017c jest wolny od ingerencji cenzora. Tu zadzia\u0142a\u0142 najprawdopodobniej inny mechanizm: sko\u0144czy\u0142 si\u0119 komunizm, sko\u0144czy\u0142a si\u0119 cenzura, wi\u0119c \u201ez automatu\u201d nie ma ingerencji w tre\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w kartograficznych. Na to mog\u0142a si\u0119 te\u017c na\u0142o\u017cy\u0107 niejasno\u015b\u0107 i przej\u015bciowo\u015b\u0107 przepis\u00f3w, a tak\u017ce, jak w poprzednim przyk\u0142adzie, trzymanie ca\u0142ego fotoplanu pod przys\u0142owiowym kluczem. Mog\u0142o tak rzeczywi\u015bcie by\u0107. Wskazuje na to fakt, \u017ce fotoplan \u00f3w zosta\u0142 opublikowany stosunkowo niedawno, po wielu latach od pierwotnego opracowania. Zaprezentowano go, jak zreszt\u0105 wszystkie przytaczane tu przyk\u0142ady nalot\u00f3w fotograficznych, w serwisie miejskim na stronie https:\/\/mapa.um.warszawa.pl<\/a>.<\/p>\n\n\n\n To, co opisali\u015bmy powy\u017cej, to maskowanie, mo\u017cna by przewrotnie rzec: jawne. Niby czego\u015b nie pokazujemy, niby zas\u0142aniamy i nie dajemy informacji o tym, jaki jest rozk\u0142ad zabudowy czy infrastruktury miejskiej na danym terenie, niby nic nie wida\u0107, ale\u2026 No w\u0142a\u015bnie, ale wida\u0107 rzecz podstawow\u0105: wida\u0107, \u017ce czego\u015b nie wida\u0107, a wi\u0119c wida\u0107 miejsca, gdzie chciano co\u015b ukry\u0107, a to samo w sobie jest ju\u017c bardzo wa\u017cn\u0105 informacj\u0105 (!). Zdano sobie z tego spraw\u0119 jeszcze przed wojn\u0105 i od tego czasu stosowano tak\u017ce maskowanie tajne. Brzmi to mo\u017ce nieco dziwacznie, ale jest najbardziej adekwatnym okre\u015bleniem owej czynno\u015bci, kt\u00f3ra w przybli\u017ceniu polega na tym, \u017ce dany obszar jest tak zamaskowany, i\u017c nie wida\u0107 maskowania. Ogl\u0105daj\u0105cy ortofotomap\u0119 nie spodziewa si\u0119 zatem nawet, \u017ce teren, na kt\u00f3ry patrzy, zosta\u0142 poddany cenzurze i co\u015b zosta\u0142o utajnione. O czym tak naprawd\u0119 m\u00f3wimy, zobrazuj\u0105 przytoczone poni\u017cej przyk\u0142ady z kilku warszawskich miejsc.<\/p>\n\n\n\n Miejsce I \u2013 okolice \u0141azienek<\/strong><\/p>\n\n\n\n Co jest wymaskowywane, tzn. usuwane z tre\u015bci mapy i zast\u0119powane innym fragmentem? Zazwyczaj s\u0105 to wa\u017cne z jakiego\u015b powodu obiekty zwi\u0105zane z og\u00f3lnie poj\u0119tym bezpiecze\u0144stwem narodowym czy z obronno\u015bci\u0105, a wi\u0119c z armi\u0105. Na pocz\u0105tku przyjrzyjmy si\u0119 jednostce wojskowej, kt\u00f3rej historia si\u0119ga jeszcze czas\u00f3w carskich. Mamy tu na my\u015bli obszar po\u0142o\u017cony na wsch\u00f3d od po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci parku \u0141azienkowskiego, pomi\u0119dzy ulicami Podchor\u0105\u017cych na po\u0142udniu a 29 Listopada na p\u00f3\u0142nocy [Ryc. 4.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Jak wida\u0107, w 1945 r. teren pokrywa zabudowa koszarowa niecoubo\u017csza ni\u017c obecnie. Na p\u00f3\u017aniejszych planach skutecznie zas\u0142aniana bia\u0142ymi lub czarnymi plamami [Ryc. 5.]<\/strong>, <\/p>\n\n\n a w latach 90. ods\u0142oni\u0119ta zupe\u0142nie [Ryc. 6.]<\/strong> <\/p>\n\n\n Jednak we wczesnych latach dwutysi\u0119cznych kto\u015b wpad\u0142 na pomys\u0142, aby najwa\u017cniejsze obiekty w mie\u015bcie maskowa\u0107 w spos\u00f3b tajny \u2013 i tu zaczyna si\u0119 przednia zabawa. Sp\u00f3jrzmy na \u00f3w teren w 2001 r., oto znikaj\u0105 wszystkie koszarowce, a ich miejsce zajmuj\u0105 jakie\u015b budynki przemys\u0142owe [Ryc. 7.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Utajniaj\u0105cy albo nie by\u0142 z Warszawy, albo nie pomy\u015bla\u0142 \u2013 a mo\u017ce jedno i drugie \u2013 poniewa\u017c to, co mia\u0142 do ukrycia, ukry\u0142 pod tak charakterystycznym obiektem jak zajezdnia autobusowa. I to w dodatku jedyna taka w mie\u015bcie, bo s\u0105siaduj\u0105ca z zajezdni\u0105 tramwajow\u0105. Jednym s\u0142owem przeklei\u0142 on prawie ca\u0142y kwarta\u0142 ze S\u0142u\u017cewca Przemys\u0142owego, przy skrzy\u017cowaniu ulic J.P. Woronicza i Wo\u0142oskiej [Ryc. 7a.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Gdyby kto\u015b cho\u0107 troch\u0119 dok\u0142adniej wertowa\u0142 fotomap\u0119 z tego roku pod k\u0105tem wywiadowczym, to na pewno zatrzyma\u0142by si\u0119 przy obiekcie tak charakterystycznym i strategicznym zarazem jak zajezdnia. Tym samym skutek maskowania by\u0142by dok\u0142adnie odwrotny do zamierzonego. Miejsce to bowiem wcale nie znika w masie innej zabudowy. Wr\u0119cz przeciwnie, jest bardzo widoczne, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 charakterystycznych g\u0105sienicowatych kszta\u0142t\u00f3w \u017c\u00f3\u0142tych autobus\u00f3w miejskich. Z kolei w 2005 r. ca\u0142y po\u0142udniowy obszar jednostki \u201eporos\u0142y\u201d drzewa, a w p\u00f3\u0142nocnym pojawi\u0142a si\u0119 siatka ulic z niewielkimi kameralnymi kamieniczkami [Ryc. 8 i 8a.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Z rozszyfrowaniem pochodzenia drzew posz\u0142o \u0142atwo \u2013 cenzor wzi\u0105\u0142 je z s\u0105siedztwa [Ryc. 8c.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Jednak z kwarta\u0142em kamieniczek i bli\u017aniaczych willi trzeba by\u0142o si\u0119 nieco nam\u0119czy\u0107. Po d\u0142u\u017cszej chwili przegl\u0105dania coraz dalszych okolic trafiamy na domy, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 stoj\u0105 w s\u0105siedztwie ul. Dolnej, na po\u0142udnie od parku Promenada, w kwartale ulic: W\u0142oska, Huculska, Konduktorska [Ryc. 8b.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Potem, od 2008 do 2014 r., ortofotomap\u0119 unieczytelniano, rozmywaj\u0105c tre\u015b\u0107 [Ryc. 9.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Jaki by\u0142 tego sens? I tak z grubsza by\u0142o wida\u0107 wszystkie zabudowania. Ma\u0142o tego \u2013 takie rozmycie by\u0142o jasn\u0105 i jednoznaczn\u0105 informacj\u0105: \u201eUwaga \u2013 tu jest co\u015b wa\u017cnego\u201d. Pokazywanie rozmytej, acz widocznej tre\u015bci tak naprawd\u0119 nie ukrywa\u0142o danych miejsc, a wr\u0119cz je uwypukla\u0142o, zwracaj\u0105c na nie uwag\u0119 odbiorcy. Ostatni raz przypomniano sobie o takim maskowaniu w 2018 r. Jak wygl\u0105da teren w 2021 r., mo\u017cemy ju\u017c dzi\u015b bez przeszk\u00f3d zobaczy\u0107 na aktualnym zdj\u0119ciu lotniczym [Ryc. 10.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Plan serwisu miejskiego jest jednak pod tym wzgl\u0119dem bardziej konserwatywny. Zabudowy z newralgicznych miejsc nie daje nawet obecnie [Ryc. 11.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Miejsce II \u2013 ulica Dolna<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kolejny wymaskowany obszar znajduje si\u0119 przy ulicy Dolnej pod obecnym numerem 11, obejmuj\u0105cym tak\u017ce teren dw\u00f3ch s\u0105siednich posesji o pierwotnych numerach: 9 i 13. Jako \u017ce autor pochodzi z Mokotowa, mia\u0142 okazj\u0119 bywa\u0107 do\u015b\u0107 regularnie w tej okolicy. W latach 90. mie\u015bci\u0142a si\u0119 tu jednostka wojskowa, a \u201eoficjalna-szeptana\u201d wersja g\u0142osi\u0142a, i\u017c stacjonuje tu\u2026 orkiestra wojskowa. Twierdzi\u0142o tak wielu okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w, autor pami\u0119ta te opowie\u015bci. Wersja o nietypowej formacji mocno zapad\u0142a w pami\u0119\u0107, szczeg\u00f3lnie po odkryciu faktu maskowania ca\u0142ego kompleksu wraz (chyba tylko z \u201erozp\u0119du\u201d) z pobliskimi kamienicami o numerach: 5a, 15 i 15a oraz kamienicy z s\u0105siedniej ul. Piaseczy\u0144skiej 59. Znamienny jest fakt, \u017ce co\u015b wa\u017cnego musia\u0142o dzia\u0107 si\u0119 w tych zabudowaniach ju\u017c po upadku komunizmu, bowiem wszystkie PRL-owskie plany niczego nie ukrywaj\u0105. Najlepszy obraz tej okolicy mamy na zdj\u0119ciu z lat 90. [Ryc. 12.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Dopiero p\u00f3\u017aniej teren \u00f3w zacz\u0119to utajnia\u0107, co wida\u0107 na fotoplanie z 2001 r. Tutaj jednak maskuj\u0105cy wykaza\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowym brakiem polotu, skopiowa\u0142 bowiem teren przylegaj\u0105cy niemal\u017ce bezpo\u015brednio do omawianej przez nas parceli [Ryc. 13.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Na parkingach stoj\u0105 te same samochody, powtarzaj\u0105 si\u0119 zaro\u015bla oraz gara\u017ce, i to trzykrotnie. Wida\u0107 nawet trzykrotnie ten sam samoch\u00f3d jad\u0105cy po ulicy Dolnej. To maskowanie jest tak nieudolne, a miejsce tak ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce obecnie, znaj\u0105c ju\u017c po trosze sposoby dzia\u0142ania \u00f3wczesnych s\u0142u\u017cb, mo\u017cna si\u0119 zastanowi\u0107, czy aby nie by\u0142a to przypadkiem swego rodzaju potr\u00f3jna mistyfikacja, tzn. co\u015b zamaskowano, ale tak, \u017ceby teoretycznie nie by\u0142o wida\u0107, \u017ce jest zamaskowane. \u201eTeoretycznie\u201d, bo praktycznie zrobiono to w ten spos\u00f3b, by w\u0142a\u015bnie da\u0142o si\u0119 \u0142atwo maskowanie to rozpozna\u0107 \u2013 doprowadzi\u0107 przegl\u0105daj\u0105cego fotoplan do przekonania, i\u017c ten, co maskowa\u0142, robi\u0142 to tak, aby odbiorca nie wiedzia\u0142, \u017ce maskuje, a ogl\u0105daj\u0105cy go przechytrzy\u0142 i to odkry\u0142. Odbiorca, niby \u201erozszyfrowawszy\u201d intencje maskuj\u0105cego, nabiera\u0142 przekonania, \u017ce jest od niego sprytniejszy (i o to w\u0142a\u015bnie chodzi\u0142o), tymczasem mog\u0142o by\u0107 zupe\u0142nie na odwr\u00f3t. Tak s\u0142abo zamaskowane obiekty mog\u0142y by\u0107 podane do rozszyfrowania niejako \u201ena tacy\u201d, a samo miejsce w terenie, mimo i\u017c zupe\u0142nie niewa\u017cne, mog\u0142o by\u0107 ca\u0142y czas monitorowane pod k\u0105tem wypatrywania os\u00f3b interesuj\u0105cych si\u0119 nim. W ten spos\u00f3b przy zupe\u0142nie niewa\u017cnym obiekcie mo\u017cna by\u0142o ewentualnie wychwyci\u0107 potencjalnych szpieg\u00f3w, kt\u00f3rzy w przysz\u0142o\u015bci, interesuj\u0105c si\u0119 miejscami naprawd\u0119 ukrywanymi, mogli poczyni\u0107 du\u017ce szkody rz\u0105dz\u0105cym. Sprytne! Tak czy owak sprawa jest ju\u017c dzi\u015b nieaktualna, bowiem kr\u00f3tko po 2001 r. ca\u0142o\u015b\u0107 rozebrano, a na oczyszczonym placu zacz\u0119to w 2005 r. wznosi\u0107 stoj\u0105cy tu dzi\u015b apartamentowiec [Ryc. 14 i 15.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Miejsce III \u2013 okolice Filtr\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przenie\u015bmy si\u0119 teraz bli\u017cej centrum, w okolic\u0119 Filtr\u00f3w Warszawskich, do kwarta\u0142u zlokalizowanego pomi\u0119dzy ulicami: L. Krzywickiego (pierwotnie Sucha), Koszykow\u0105, alej\u0105 Niepodleg\u0142o\u015bci (dawniej Topolowa) i ulic\u0105 Nowowiejsk\u0105 [Ryc. 16.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Podobnie jak w poprzednim przypadku, tak i tutaj \u201etradycje\u201d militarne ca\u0142ego obszaru si\u0119gaj\u0105 jeszcze carskich czas\u00f3w. Jest to ostatnia pozosta\u0142o\u015b\u0107 olbrzymich wojskowych teren\u00f3w z placem musztry, letnimi barakami, cerkwi\u0105 i lotniskiem (pocz\u0105tkowo dla zeppelin\u00f3w). Kwarta\u0142, o kt\u00f3rym m\u00f3wimy, le\u017cy w s\u0105siedztwie wielu innych, na tyle wa\u017cnych i strategicznych miejsc, \u017ce w czasach komunistycznych zdecydowano o ich zbiorczym zamaskowaniu. Nie bawiono si\u0119 zatem w pojedyncze maski-plamki, tylko zas\u0142oni\u0119to ca\u0142y ogromny obszar po\u0142udniowego centrum Warszawy [Ryc. 17.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Sp\u00f3jrzmy na fotoplan z 2001 r. Co widzimy na interesuj\u0105cym nas obszarze? Ot\u00f3\u017c znik\u0142y wszystkie dawne zabudowania koszarowe, a na ich miejscu \u201ewyros\u0142o\u201d dobrze zaplanowane osiedle mieszkaniowe [Ryc. 18.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Skoro widzimy niskie bloki otoczone bujn\u0105 zieleni\u0105, to najprawdopodobniej mamy do czynienia z kameralnym osiedlem z prze\u0142omu lat 60. i 70. Warto zatem poszuka\u0107, sk\u0105d cenzor \u201epo\u017cyczy\u0142\u201d ten fragment Warszawy. Po kr\u00f3tkim przegl\u0105dzie teren\u00f3w bliskiej Ochoty przysz\u0142a pora na p\u00f3\u0142nocny Mokot\u00f3w. W mi\u0119dzyczasie autor zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na jedyny zaniedbany obiekt z przeklejonego terenu. Mo\u017cna go dostrzec nieco powy\u017cej prawego dolnego rogu \u2013 ma kszta\u0142t litery \u201eU\u201d, a jego zachodnie skrzyd\u0142o pozbawione jest dachu. Po zauwa\u017ceniu tego jak\u017ce charakterystycznego budynku identyfikacja by\u0142a ju\u017c tylko kwesti\u0105 czasu. Po kr\u00f3tkich poszukiwaniach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to stara, zniszczona kot\u0142ownia, stoj\u0105ca niegdy\u015b przy ulicy \u0141owickiej, rozebrana ok. 2002\/2003 r. Obecnie w miejscu tym wznosz\u0105 si\u0119 trzy apartamentowce. Takim oto sposobem kwarta\u0142 z Mokotowa zrobi\u0142 karier\u0119 w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu (dok\u0142adnie rzecz bior\u0105c, to jeszcze Ochota, ale intuicyjnie wyczuwamy, \u017ce obszarowi temu bli\u017cej do \u015ar\u00f3dmie\u015bcia ni\u017c do Ochoty). Warto te\u017c zobaczy\u0107, sk\u0105d dok\u0142adnie pochodzi przeklejone blokowisko \u2013 por. ilustracja [Ryc. 18a.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Kolejne maskowanie mia\u0142o miejsce w 2008 r. Tym razem z terenu jednostki znik\u0142o kameralne osiedle ton\u0105ce w zieleni, a pojawi\u0142y si\u0119 okaza\u0142e gmachy z kilkoma punktowcami na p\u00f3\u0142nocy [Ryc. 19.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce s\u0105 to jakie\u015b obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej, urz\u0105d, szpital, szko\u0142a\u2026 Za\u0142o\u017cenie okaza\u0142o si\u0119 s\u0142uszne. Teren \u00f3w zidentyfikowali\u015bmy jako fragment kampusu SGH (Szko\u0142a G\u0142\u00f3wna Handlowa) przeniesiony tu z naro\u017cnika ulic Rakowieckiej i alei Niepodleg\u0142o\u015bci [Ryc. 19a.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Nie by\u0142 potrzebny ca\u0142y obszar, wi\u0119c jego zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z budynkiem g\u0142\u00f3wnym po prostu odci\u0119to. Zosta\u0142 jednak niewielki fragment tego\u017c budynku \u2013 okaza\u0142y p\u00f3\u0142kolisty ryzalit wschodniej \u015bciany, kt\u00f3ry po przyci\u0119ciu jest s\u0142abo identyfikowalny. Kojarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce z jak\u0105\u015b rozbudowan\u0105 bram\u0105 wjazdow\u0105. Opr\u00f3cz tego na przeklejonym fragmencie znajduje si\u0119 Pa\u0144stwowy Instytut Geologiczny i, o ironio, inny obiekt wagi pa\u0144stwowej \u2013 Sztab Generalny Wojska Polskiego. Wida\u0107 nie by\u0142 a\u017c tak wa\u017cny, jak jednostka przy Filtrach, skoro pos\u0142u\u017cono si\u0119 nim do wymaskowania tej\u017ce. Nast\u0119pnie, podobnie jak w innych opisywanych przypadkach, tre\u015b\u0107 starano si\u0119 rozmywa\u0107 [Ryc. 20.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Mia\u0142o to miejsce w latach 2008-2014 i w 2018 r. W tym ostatnim roku z jakiego\u015b powodu rozmyto, a wi\u0119c obj\u0119to klauzul\u0105 poufno\u015bci, tak\u017ce teren kwarta\u0142u na p\u00f3\u0142noc od ulicy Koszykowej, granicz\u0105cy z prosektorium przy ulicy W. Oczki (pierwotnie Wsp\u00f3lnej). Obecnie w okolicy tej nic ju\u017c nie jest utajniane [Ryc. 21.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n Miejsce IV \u2013 bliskie W\u0142ochy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przenie\u015bmy si\u0119 teraz na obrze\u017ca miasta. Kolejnym, do\u015b\u0107 dziwnym obszarem jest stara posesja po\u015br\u00f3d PRL-owskich blok\u00f3w na Rakowcu. Mamy tu sytuacj\u0119 podobn\u0105 do poprzednio omawianej, tzn. cho\u0107 formalnie teren nale\u017cy dzi\u015b do W\u0142och, bli\u017cej mu raczej do Ochoty (Rakowca). Mowa o ulicy 1 Sierpnia. Tutaj, w s\u0105siedztwie opuszczonej dzi\u015b fabryki Warsowinu, pod numerem 30a mie\u015bci si\u0119 obiekt\u2026 No w\u0142a\u015bnie, co to za obiekt? Otacza go mur z k\u0142\u0119bami drutu kolczastego na szczycie, na ka\u017cdym naro\u017cniku je\u017c\u0105 si\u0119 kamery wycelowane we wszystkie strony. Do 1990 r. nie by\u0142 ukrywany, dlatego teren, na kt\u00f3rym budynek \u00f3w stoi, pokazujemy na fotoplanie z tego w\u0142a\u015bnie roku [Ryc. 22.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n W latach nast\u0119pnych z jakiego\u015b powodu posesj\u0119 t\u0119 ukrywano. Oto w 2001 r. na miejscu tym pojawi\u0142 si\u0119 wysoki blok i dwa niskie pawilony [Ryc. 23.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n Jak si\u0119 okaza\u0142o, cenzor nie szuka\u0142 za daleko. Kawa\u0142ek osiedla \u201epo\u017cyczy\u0142\u201d z pobliskiego skrzy\u017cowania ulic Radarowej i Le\u017cajskiej [Ryc. 23a.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Przy okazji nast\u0119pnego maskowania, w 2005 r, \u201estan\u0119\u0142y\u201d tu dwa wysokie bloki, jakich niema\u0142o w okolicy [Ryc. 24.] <\/strong><\/p>\n\n\n I faktycznie z najbli\u017cszej okolicy je \u201eprzeniesiono\u201d [Ryc. 24a.]<\/strong>.<\/p>\n\n\n W kolejnych latach, a\u017c po dzie\u0144 dzisiejszy, nie stosowano ju\u017c utajniania [Ryc. 25 i 26.]<\/strong>, <\/p>\n\n\n ale\u2026 no w\u0142a\u015bnie, konia z rz\u0119dem temu, kto wie, co tam si\u0119 tak naprawd\u0119 mie\u015bci. Je\u015bli przespacerujemy si\u0119 przed tym budynkiem, to zauwa\u017cymy, \u017ce nie ma on \u017cadnych tablic informacyjnych. A wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce ka\u017cda pa\u0144stwowa instytucja, od osiedlowej biblioteki czy przychodni diagnostycznej po kancelari\u0119 sejmu, powinna mie\u0107 przed wej\u015bciem szyld, na kt\u00f3rym jasno by\u0142oby napisane, co te\u017c si\u0119 w danym obiekcie mie\u015bci. Jak jednak wida\u0107, nie dotyczy to wszystkich przypadk\u00f3w. Jedyn\u0105 tablic\u0105 informacyjn\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 tam swego czasu pojawi\u0142a, by\u0142a plansza m\u00f3wi\u0105ca o\u2026 \u017ar\u00f3dle dofinansowania termoizolacji budynku. Wysoki bia\u0142y mur, szczelna stalowa brama, brak okienka portiera, tajemnicze urz\u0105dzenie przy bramie migaj\u0105ce niebiesk\u0105 diod\u0105, zwoje drutu kolczastego i wszechobecne kamery \u2013 wszystko to powoduje, \u017ce ju\u017c na pierwszy rzut oka widzimy, i\u017c nie mamy do czynienia ze zwyk\u0142ym obiektem.<\/p>\n\n\n\n Miejsce V \u2013 Kabaty<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrzmy teraz na po\u0142udniowe rubie\u017ce stolicy, a konkretnie na Las Kabacki. Tam to, w jego zachodniej cz\u0119\u015bci, ulokowa\u0142a si\u0119 jednostka wojskowa, kt\u00f3rej historia si\u0119ga czas\u00f3w jeszcze przedwojennych. W drugiej po\u0142owie lat 30. XX w. zacz\u0119to tu, z dala od niepo\u017c\u0105danych spojrze\u0144, wznosi\u0107 kompleks zabudowa\u0144, do kt\u00f3rego w 1937 r. przeniesiono dzia\u0142aj\u0105cy w Pa\u0142acu Saskim, Niemiecki Referat II Oddzia\u0142u Biura Szyfr\u00f3w Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego. To w ramach tej instytucji dzia\u0142ali polscy kryptolodzy i matematycy rozpracowuj\u0105cy niemieck\u0105 maszyn\u0119 szyfruj\u0105c\u0105 \u2013 Enigm\u0119. W\u015br\u00f3d nich na szczeg\u00f3lne wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142uguj\u0105 trzej wybitni naukowcy: Marian Rejewski, Jerzy R\u00f3\u017cycki i Henryk Zygalski. W czasie okupacji teren przej\u0119li Niemcy, po wojnie za\u015b przeszed\u0142 on w r\u0119ce komunistycznych w\u0142adz i z pocz\u0105tkiem lat 50. XX w. zosta\u0142 przekazany formuj\u0105cym si\u0119 lotniczym strukturom obronnym. Jak wida\u0107, zosta\u0142 utajniony na d\u0142ugie lata [Ryc. 27 i 28.]<\/strong>. <\/p>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Rob_Mar-Ryc-1-Ogolne-1976.jpg\")