{"id":883,"date":"2021-03-20T18:03:52","date_gmt":"2021-03-20T17:03:52","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=883"},"modified":"2021-08-22T00:36:26","modified_gmt":"2021-08-21T22:36:26","slug":"nowa-stara-elektrownia-powisle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2021\/03\/20\/nowa-stara-elektrownia-powisle\/","title":{"rendered":"Nowa-stara Elektrownia Powi\u015ble"},"content":{"rendered":"\n

Autor: Katarzyna Komar-Michalczyk<\/p>\n\n\n\n

Podobno a\u017c pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy element\u00f3w pierwotnego wystroju i wyposa\u017cenia zachowano podczas rewitalizacji zabudowa\u0144 dawnej Elektrowni Powi\u015ble. Oczywi\u015bcie nawet nie przychodzi nam do g\u0142owy sprawdza\u0107, ale trzeba przyzna\u0107, \u017ce projektantom uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 industrialn\u0105 atmosfer\u0119 miejsca. Niebawem minie rok od otwarcia obiektu w nowej ods\u0142onie. Inwestorzy podj\u0119li ryzykowny krok i zdecydowali si\u0119 udost\u0119pni\u0107 centrum handlowe w maju 2020 r., kiedy inni \u2013 z uwagi na rozp\u0119dzaj\u0105c\u0105 si\u0119 pandemi\u0119 \u2013 w panice si\u0119 zamykali.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Zabudowania Elektrowni Towarzystwa Elektrycznego w Warszawie (Elektrowni Powi\u015ble) \u2013 pierwszej og\u00f3lnomiejskiej elektrowni warszawskiej, w\u00f3wczas prywatnej \u2013 by\u0142y wznoszone w latach 1903-1905 r. przez firm\u0119 Compagnie d\u2019Electricit\u00e9 de Varsovie. Du\u017co wcze\u015bniej swoje projekty zak\u0142adu przedstawi\u0142 m.in. niemiecki Siemens (w 1884 r.) oraz budowniczy warszawskich wodoci\u0105g\u00f3w i kanalizacji William Heerlein Lindley (w 1898 r.). Koncepcja Lindleya by\u0142a oceniona bardzo wysoko (autor w mi\u0119dzyczasie nawet zmienia\u0142 j\u0105 wed\u0142ug wskaz\u00f3wek ekspert\u00f3w), jednak ostatecznie uznano, \u017ce magistrat nie jest gotowy do podj\u0119cia budowy takiego zak\u0142adu. W 1915 r. zabudowania elektrowni przesz\u0142y pod zarz\u0105d miejski. Zak\u0142ad intensywnie modernizowano i rozbudowywano w okresie mi\u0119dzywojennym, m.in. w 1923 r. poprowadzono do niego w\u0142asn\u0105 bocznic\u0119 kolejow\u0105 (zlikwidowano j\u0105 dopiero w 1974 r. podczas budowy Wis\u0142ostrady), a w kolejnych latach wybudowano nowe bloki kot\u0142owni i rozdzielni, budynki magazynowe i biurowe. Unowocze\u015bniano te\u017c park maszynowy. W 1939 r. elektrownia osi\u0105gn\u0119\u0142a moc 108 000 kW. Zosta\u0142a zamkni\u0119ta \u2013 z powodu znacznych uszkodze\u0144, w rezultacie bombardowania \u2013 3 wrze\u015bnia 1944 r. Powojenna odbudowa elektrowni rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 18 stycznia 1945 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stolica_1969_nr_31: Elektrownia na Powi\u015blu w pierwszych dniach walki w czasie powstania warszawskiego (\u201eStolica\u201d, 1969, nr 31)<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

Powi\u015bla\u0144ski zak\u0142ad produkowa\u0142 pr\u0105d do 2001 r., a 14 lat p\u00f3\u017aniej jego zabudowania zosta\u0142y kupione przez Tristan Capital Partners i White Star Real Estate. Projekt rewitalizacji Elektrowni Powi\u015ble powstawa\u0142 przez 12 lat, a g\u0142\u00f3wnym architektem by\u0142o studio APA Wojciechowski Architekci. W sk\u0142ad ca\u0142ego kompleksu wchodzi obecnie dziewi\u0119\u0107 budynk\u00f3w, z kt\u00f3rych cztery to obiekty historyczne (dawne: kot\u0142ownia, maszynownia, rozdzielnia i keson), a pi\u0119\u0107 \u2013 obiekty nowe, wybudowane od podstaw, ale utrzymane w industrialnym klimacie. Do oryginalnych zachowanych element\u00f3w nale\u017c\u0105 m.in. winda s\u0142u\u017c\u0105ca pierwotnie do transportu w\u0119gla (na zewn\u0105trz budynku), stalowa nitowana wewn\u0119trzna konstrukcja \u2013 stela\u017c (gdzieniegdzie mo\u017cna wypatrze\u0107 sygnatur\u0119 odlewni K\u00f6nigsh\u00fctte) czy dawne tablice rozdzielcze, na kt\u00f3rych widniej\u0105 tajemnicze napisy \u201ePA\u0141AC\u201d i \u201eW-WA GDA\u0143SKA\u201d oznaczaj\u0105ce, \u017ce Elektrownia zasila\u0142a niegdy\u015b w pr\u0105d bezpo\u015brednio Pa\u0142ac Kultury i Nauki czy Dworzec Gda\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Powi\u015ble, na pierwszym planie ulica Lipowa, w tle Elektrownia Powi\u015ble (NAC)<\/figcaption><\/figure><\/div><\/a><\/div>\n\n\n\n

W Elektrowni Powi\u015ble w nowej ods\u0142onie nie ma supermarket\u00f3w ani popularnych sieci\u00f3wek, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w innych galeriach handlowych. S\u0105 sklepy marek niszowych, jest troch\u0119 ekskluzywnie. Czy to jest w\u0142a\u015bnie patent na utrzymanie si\u0119 miejsca mimo pandemii? Czas poka\u017ce. Od uruchomienia nowej-starej Elektrowni Powi\u015ble minie nied\u0142ugo rok. I tylko szkoda ogromnej przestrzeni restauracyjnej zlokalizowanej w cz\u0119\u015bci parteru. Na wsp\u00f3lne biesiadowanie przy zaaran\u017cowanym tam modnym wielkim stole przyjdzie nam jeszcze poczeka\u0107. [kkm]<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M. Gajewski, Urz\u0105dzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny<\/em>, Warszawa 1979, s. 161-174.<\/p>\n\n\n\n

A.B., Elektrownia Powi\u015ble \u2013 miejsce, gdzie ponad 100-letnia historia spotyka si\u0119 z nowoczesno\u015bci\u0105 <\/em>[online], https:\/\/www.f5.pl\/futopia\/elektrownia-powisle-miejsce-gdzie-ponad-100-letnia-historia-spotyka-sie-z-nowoczesnoscia<\/a> (data utworzenia: 17.11.2020, dost\u0119p: 20.03.2021).<\/p>\n\n\n\n

J. Zieli\u0144ski, Atlas architektury ulic i plac\u00f3w Warszawy<\/em>, t. 3, Warszawa 1996, s. 90-97.<\/p>\n\n\n\n