{"id":9145,"date":"2024-10-03T09:49:05","date_gmt":"2024-10-03T07:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=9145"},"modified":"2024-11-08T21:42:16","modified_gmt":"2024-11-08T20:42:16","slug":"szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/","title":{"rendered":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w."},"content":{"rendered":"\n

Autor : Micha\u0142 Wardzy\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

Zachowane w obiektach naszego miasta kamienne detale, dzie\u0142a tzw. ma\u0142ej architektury, jak r\u00f3wnie\u017c rze\u017aby z czas\u00f3w nowo\u017cytnych to w znakomitej cz\u0119\u015bci \u2013 mimo i\u017c w du\u017cej mierze zniszczone w katastrofach historii i poddane konserwacji po 1945 r. b\u0105d\u017a istniej\u0105ce tylko jako destrukty \u2013 orygina\u0142y!<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Friedrich Christoph Dietrich, Vue du faubourg de Cracovie prise du c\u00f4t\u00e9 de la Colonne du Roi Sigismond \/ Widok na Krakowskie Przedmie\u015bcie od strony Kolumny Zygmunta, 1827-1829 \/ CBN Polona<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Na pierwotnym trzonie Kolumny Zygmunta, eksponowanym wzd\u0142u\u017c po\u0142udniowej \u015bciany Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie, zobaczy\u0107 mo\u017cna tabliczk\u0119 z informacj\u0105, \u017ce jest to \u201ePIERWSZY TRZON \/ KOLUMNY ZYGMUNTA \/ Z MARMURU \/ CH\u0118CI\u0143-SKIEGO [tak!] \/ POSTAWIONY W R. 1644 \/ ROZEBRANYW R. 1887\u201d. Tylko czy faktycznie mamy tu do czynienia z marmurem? <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa, plac Zamkowy, fragment oryginalnego trzonu Kolumny Zygmunta, zlepieniec wapienny ,,Zygmunt\u00f3wka” z Czerwonej G\u00f3ry (Jerzma\u0144ca) pod Ch\u0119cinami, l. 1607-1643, proj. Agostino Locci, wyk. NN warsztat kamieniarski z Ch\u0119cin \/ fot. MW, 2010<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

To, co zwykli\u015bmy nazywa\u0107 marmurem, cz\u0119sto z punktu widzenia geologii nim nie jest. Marmur to rodzaj ska\u0142y metamorficznej, czyli przeobra\u017conej, o konkretnym sk\u0142adzie mineralnym, strukturze, teksturze i zabarwieniu. W odr\u00f3\u017cnieniu od prawdziwego, faktycznego marmuru mamy w przypadku Kolumny Zygmunta do czynienia ze zlepie\u0144cem wapiennym, zwanym popularnie \u201eZygmunt\u00f3wk\u0105\u201d. Jest to permska okruchowa ska\u0142a osadowa, o charakterystycznym czerwonym zabarwieniu, wydobywana od ko\u0144ca XVI do lat 60. XX w. w kamienio\u0142omie Zygmunt\u00f3wka w G\u00f3rze Jerzmianiec (zw. Czerwon\u0105 G\u00f3r\u0105) niedaleko Ch\u0119cin, w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. O zamian\u0119 s\u0142owa MARMUR na ZLEPIENIEC ZYGMUNTOWSKI apelowa\u0142 ju\u017c w 1998 r. Wojciech Przybyszewski, geolog, obro\u0144ca i popularyzator zabytk\u00f3w, p\u00f3\u017aniejszy wieloletni redaktor naczelny czasopisma \u201eSpotkania z Zabytkami\u201d. Pisz\u0105cy te s\u0142owa zaproponowa\u0142 \u2013 w naukowym i powszechnym u\u017cytku \u2013 uj\u0119cie s\u0142owa marmur w przypadku ska\u0142 nieprzeobra\u017conych w cudzys\u0142\u00f3w, aby chocia\u017c w ten spos\u00f3b odr\u00f3\u017cni\u0107 od prawdziwego marmuru inne szlachetne materia\u0142y kamieniarskie, jak wapienie, dolomity i zlepie\u0144ce w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

W 1643 r. w kamienio\u0142omie Zygmunt\u00f3wka podniesiono na zlecenie kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV Wazy trzon kolumny zam\u00f3wiony w 1607 r. przez jego ojca. Po wypolerowaniu go w Krakowie pos\u0142u\u017cy\u0142 jako trzon pierwszego w nowo\u017cytnej Europie kolumnowego pomnika osoby \u015bwieckiej. Uko\u0144czony pomnik kr\u00f3la Zygmunta III Wazy ustawiono w 1644 r. na placu przed Zamkiem Kr\u00f3lewskim w Warszawie. S\u0142aba odporno\u015b\u0107 zlepie\u0144ca na warunki atmosferyczne leg\u0142a u podstaw konieczno\u015bci licznych jego napraw i uzupe\u0142nie\u0144, z lat 1743, 1810 i 1862-1863. Zwietrza\u0142y i silnie sp\u0119kany zlepieniec \u201eZygmunt\u00f3wka\u201d zast\u0105piono w latach 1885-1887 zbli\u017conym kolorystycznie i znacznie trwalszym granitem z p\u00f3\u0142nocnolombardzkiego Baveno nad Lago Maggiore, a po zniszczeniu Kolumny w czasie II wojny \u015bwiatowej \u2013 granitem strzegomskim, w 1949 r. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Anna Potocka, Vue de la place de Sigismond \u00e0 Varsovie, 1795 r. \/ CBN Polona<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Wymienione wy\u017cej grupy ska\u0142: wapienie, dolomity i zlepie\u0144ce, s\u0105 bardziej mi\u0119kkie i mniej trwa\u0142e od marmur\u00f3w, na og\u00f3\u0142 nie nadaj\u0105 si\u0119 te\u017c do ekspozycji zewn\u0119trznej \u2013 szybciej p\u0142owiej\u0105 oraz ulegaj\u0105 post\u0119puj\u0105cej erozji powierzchniowej i strukturalnej. Na obszarze ca\u0142ej Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w nie by\u0142o z\u0142\u00f3\u017c marmuru i \u2013 poza importami \u2013 zacz\u0119to je w Polsce wykorzystywa\u0107 na szersz\u0105 skal\u0119 dopiero po 1945 r., m.in. dzi\u0119ki przej\u0119ciu przez w\u0142adze i przemys\u0142 krajowy wydobycia w obr\u0119bie niedost\u0119pnych wcze\u015bniej z\u0142\u00f3\u017c w S\u0142awniowicach i Przewornie na Dolnym \u015al\u0105sku. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie tylko dzi\u015b mamy problemy z marmurami i \u201emarmurami\u201d. Wiele ska\u0142 nieb\u0119d\u0105cych de facto<\/em> marmurami tak\u017ce w epoce nowo\u017cytnej, kiedy szlachetne materia\u0142y kamieniarskie stosowano szeroko, nazywano\u2026 marmurami.<\/p>\n\n\n\n

Tereny historycznego Mazowsza, le\u017c\u0105cego na obszarze Ni\u017cu Polskiego, s\u0105 pozbawione naturalnych z\u0142\u00f3\u017c kamieni zdatnych do obr\u00f3bki kamieniarskiej i rze\u017abiarskiej. Wyst\u0119puj\u0105ce tu obficie granitowe, gnejsowe, porfirowe lub kwarcytowe g\u0142azy narzutowe\/eratyki, przyniesione przez l\u0105dol\u00f3d, by\u0142y \u2013 co prawda \u2013 wykorzystywane w budownictwie i drogownictwie, ale ich twardo\u015b\u0107 i struktura wewn\u0119trzna wyklucza\u0142y zaawansowan\u0105 prac\u0119 d\u0142utem. Wszystkie inne ska\u0142y budowlane i materia\u0142y rze\u017abiarskie s\u0105 tutaj importami, kt\u00f3re nad \u015brodkow\u0105 Wis\u0142\u0119 dociera\u0142y najcz\u0119\u015bciej z centralnej Wielkopolski oraz p\u00f3\u0142nocnej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski.<\/p>\n\n\n\n

Na artystycznym obliczu nowo\u017cytnej ma\u0142ej architektury kamiennej XVI w. w Warszawie i na ca\u0142ym Mazowszu zawa\u017cy\u0142y najwcze\u015bniejsze dzie\u0142a upami\u0119tniaj\u0105ce ostatnich ksi\u0105\u017c\u0105t piastowskich: nagrobek ks. Anny z Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w ko\u015bciele bernardy\u0144skim \u015bw. Anny (1522-1523, zniszczony 1657) oraz pomnik Stanis\u0142awa i Janusza III w archikolegiacie (1526-1528, uszkodzony 1944), oba wykonane przy udziale finansowym kr\u00f3la Zygmunta I Starego w Krakowie przez nadwornych rze\u017abiarzy kr\u00f3la: Bartholomea Berecciego da Pontassieve i Bernardina Zanobi de Gianotisa. Odt\u0105d \u2013 i tak a\u017c do pocz\u0105tku nast\u0119pnego stulecia \u2013 to w\u0142a\u015bnie z serca Ma\u0142opolski, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce z Pi\u0144czowa, Ch\u0119cin, Szyd\u0142owca, Kunowa i z Janikowa, dociera\u0142y do Warszawy Wis\u0142\u0105 produkty krakowskich warsztat\u00f3w rze\u017abiarskich, odkute w czerwonawych \u201emarmurach\u201d \u2013 gruz\u0142owych wapieniach jurajskich: \u201ekr\u00f3lewskim kamieniu\u201d z w\u0119gierskiego Tardos w g\u00f3rach Gerecse na po\u0142udnie od Ostrzyhomia, odmian Rot<\/em>, Hell Rot<\/em> i Rot-grau<\/em> z Adnet pod Salzburgiem, spiskim (tzw. lubowelskim) z Marmonu i Podsadka\/Sadka pod Star\u0105 Lubowl\u0105 na Spiszu Polskim, niezidentyfikowanym wapieniu z G\u00f3rnych W\u0119gier lub Siedmiogrodu oraz pochodz\u0105cych z p\u00f3\u017aniejszych epok geologicznych wapieni i piaskowc\u00f3w z regionalnych z\u0142\u00f3\u017c wok\u00f3\u0142 Krakowa, znad Nidy (Skowronno, Pi\u0144cz\u00f3w), Kamiennej (W\u0105chock, Kun\u00f3w), Pilicy i Radomki (Szyd\u0142owiec) oraz znad samej Wis\u0142y (Janik\u00f3w pod Zawichostem, Nasi\u0142\u00f3w ko\u0142o Janowca).<\/p>\n\n\n\n

Z mecenatem kr\u00f3lewskim na pocz\u0105tku XVII w. nale\u017cy wi\u0105za\u0107 portal wiod\u0105cy z prezbiterium do zakrystii archikolegiaty, odkuty w zlepie\u0144cu cechszty\u0144skim \u201eZygmunt\u00f3wka\u201d z Czerwonej G\u00f3ry zw. Jerzma\u0144cem pod Ch\u0119cinami (odrzwia) oraz w brunatno-br\u0105zowym g\u00f3rnodewo\u0144skim wapieniu z G\u00f3ry Zamkowej \/ Bolechowic (nacz\u00f3\u0142ek). <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa-Stare Miasto, archikolegiata pw. \u015aci\u0119cia \u015bw. Jana Chrzciciela, prezbiterium, portal wej\u015bciowy zakrystii, wapie\u0144 ,,Bolechowice” i zlepieniec wapienny ,,Zygmunt\u00f3wka” z okolic Ch\u0119cin, po 1610 r., wyk. NN warsztat z Ch\u0119cin lub Warszawy \/ fot. MW, 2010<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Warszawa to \u2013 poza Krakowem \u2013 jedyne miasto, w kt\u00f3rym w jednym miejscu i czasie zestawiono dwa okaza\u0142e pomniki grobowe, b\u0119d\u0105ce dzie\u0142ami dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych pod wzgl\u0119dem stylowym warsztat\u00f3w: krakowskiego ucznia lub na\u015bladowcy Tyrolczyka Giovanniego Sigmunda zw. de Simon vel<\/em> de Simonis oraz dzia\u0142aj\u0105cego w Ch\u0119cinach pod Kielcami anonimowego tzw. Mistrza Wyprostowanych Postaci, uto\u017csamionego przez autora z innym artyst\u0105 podalpejskim \u2013 Bartholomeo Venost\u0105 (notowany 1614, zm. ok. 1625-1628). Pierwszy z tych obiekt\u00f3w, zachowany jako destrukt, znajduj\u0105cy si\u0119 w ko\u015bciele dominikan\u00f3w, upami\u0119tniaj\u0105cy Katarzyn\u0119 z Kosi\u0144skich Ossoli\u0144sk\u0105 (zm. 1607) i wystawiony w 1608 r. przez jej m\u0119\u017ca Jana Zbigniewa, pod\u00f3wczas wojewod\u0119 podlaskiego, jest jednym z najp\u00f3\u017aniejszych nagrobk\u00f3w o formach nawi\u0105zuj\u0105cych do wczesnorenesansowych kompozycji Bartholomea Berecciego i Santi Gucciego. Budow\u0119 drugiego w tym samym ko\u015bciele dominika\u0144skim, w 1608 r., sfinansowa\u0142a jeszcze za \u017cycia sama fundatorka \u2013 mieszkaj\u0105ca przy konwencie tercjarka Anna z Dobrzykowa Tarnowska (zm. 1616), wdowa po Sebastianie Tarnowskim, kasztelanie konarskim. Nagrobek ten jest \u2013 obok okazalszego monumentu grobowego rodziny Hieronima Gostomskiego, wojewody pozna\u0144skiego, w kaplicy rodowej przy kolegiacie w \u015arodzie Wielkopolskiej \u2013 najwcze\u015bniejszym zidentyfikowanym dzie\u0142em rze\u017abiarskim anonimowego ch\u0119ci\u0144skiego tzw. Mistrza Wyprostowanych Postaci \/ Bartholomea Venosty.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa-Nowe Miasto, ko\u015bci\u00f3\u0142 dominikan\u00f3w, p\u00f3\u0142nocna kaplica przyprezbiterialna, nagrobek Anny z Dobrzykowa Tarnowskiej, wapie\u0144 ,,Bolechowice” spod Ch\u0119cin, 1607 r., wyk. warsztat Bartholomeo Venosty z Ch\u0119cin (atryb.) \/ fot. MW, 2020<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Jeden z W\u0142och\u00f3w zatrudnionych przy budowie Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie m\u00f3g\u0142 by\u0107 odpowiedzialny za wykonanie \u2013 r\u00f3wnie\u017c w archikolegiacie \u2013 pomnika Adama Parzniewskiego (zm. 1614), burgrabiego zamku krakowskiego i marsza\u0142ka dworu kr\u00f3lewny Anny Waz\u00f3wny. Prace w \u201emarmurach\u201d ch\u0119ci\u0144skich: z G\u00f3ry Zamkowej\/Bolechowic i R\u00f3\u017cance Zelejowskiej<\/em> oraz z wapienia d\u0119bnickiego (tzw. czarny \u201emarmur\u201d z D\u0119bnika pod Krakowem, tutaj jako t\u0142o tablicy inskrypcyjnej) sfinansowa\u0142 dw\u00f3r kr\u00f3lewski. <\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa-Stare Miasto, archikolegiata pw. \u015aci\u0119cia \u015bw. Jana Chrzciciela, nawa p\u00f3\u0142nocna, nadwieszony nagrobek Adama Parzniewskiego, 1614 r., proj. Matteo Castello, wyk. NN warsztat w\u0142oski z Krakowa lub Warszawy (atryb.) \/ fot. MW, 2010<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

\u015awietn\u0105 p\u00f3\u0142figur\u0119 Parzniewskiego, cz\u0119\u015bciowo zrekonstruowan\u0105 po zniszczeniach wojennych w 1969 r., odkuto z popularnego w tym okresie czerwonego jurajskiego \u201emarmuru\u201d z G\u00f3rnych W\u0119gier lub Siedmiogrodu. Niezale\u017cnie od osoby projektanta, Gianbattisty Trevana starszego lub Mattea Castella, autorem obudowy architektonicznej pomnika Parzniewskiego m\u00f3g\u0142 by\u0107 wykonawca odkutego ze zbitego dolomitu identycznego w wielu detalach kartusza z god\u0142em Korony, kt\u00f3ry do 1944 r. wie\u0144czy\u0142 zaprojektowany zapewne przez Giovanniego Battist\u0119 Gisleniego portal w Wie\u017cy W\u0142adys\u0142awowskiej (1637-1643) Zamku Kr\u00f3lewskiego. Jego szcz\u0105tki, odnalezione w 1947 r. w gruzach Zamku, wyeksponowano w lapidarium na wschodniej \u015bcianie przelotu Bramy Grodzkiej, a w portalu umieszczaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kopi\u0119. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa, Zamek Kr\u00f3lewski, po\u0142udniowa Brama Grodzka, wapienie: kredowy z Nasi\u0142owa i litotamniowy z Pi\u0144czowa nad Nid\u0105, ok. 1610-1613, proj. Giacomo Rodondo lub Matteo Castello \/ fot. MW, 2010<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Drugim dzie\u0142em wspomnianego wy\u017cej tzw. Mistrza Wyprostowanych Postaci \/ Bartholomea Venosty, znajduj\u0105cym si\u0119 dzi\u015b w Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie, w podziemiu tzw. Lo\u017cy Maso\u0144skiej, jest silnie uszkodzona p\u0142yta figuralna z nagrobka niezidentyfikowanego szlachcica. Pochodzi ona z Ch\u0119cin, gdzie w latach 20. XIX w. uznano j\u0105 za staro\u017cytny, poga\u0144ski pos\u0105g tzw. dziada, i sk\u0105d zosta\u0142a pozyskana w 1830 r. do zbior\u00f3w Warszawskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk.<\/p>\n\n\n\n

Warszawa jako nowa stolica sejmowa Rzeczypospolitej sta\u0142a si\u0119 w pierwszej tercji XVII w. drugim po Krakowie odbiorc\u0105 wapieni i kalcyt\u00f3w ch\u0119ci\u0144skich w Koronie. Odkuwane z tych materia\u0142\u00f3w portale, nagrobki, epitafia, detale o\u0142tarzy i mniejsze sprz\u0119ty trafia\u0142y do najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144 oraz pa\u0142ac\u00f3w kr\u00f3lewskich i magnackich Warszawy z tego czasu, z kr\u00f3lewsk\u0105 archikolegiat\u0105 na czele.

<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 w ramach projektu<\/strong>
STUDEO ET CONSERVO 2024 (XIX edycja),<\/strong>
dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy.<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zachowane w obiektach naszego miasta kamienne detale, dzie\u0142a tzw. ma\u0142ej architektury, jak r\u00f3wnie\u017c rze\u017aby z czas\u00f3w nowo\u017cytnych to w znakomitej cz\u0119\u015bci orygina\u0142y!<\/p>\n","protected":false},"author":48,"featured_media":9146,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[257],"class_list":["post-9145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-architektura","tag-artykuly-z-roku-2024"],"yoast_head":"\nSzlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zachowane w obiektach naszego miasta kamienne detale, dzie\u0142a tzw. ma\u0142ej architektury, jak r\u00f3wnie\u017c rze\u017aby z czas\u00f3w nowo\u017cytnych to w znakomitej cz\u0119\u015bci orygina\u0142y!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-03T07:49:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-08T20:42:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1795\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1242\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003\"},\"headline\":\"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w.\",\"datePublished\":\"2024-10-03T07:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-08T20:42:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/\"},\"wordCount\":1714,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_02.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2024\"],\"articleSection\":[\"architektura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/\",\"name\":\"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_02.jpg\",\"datePublished\":\"2024-10-03T07:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-08T20:42:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_02.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_02.jpg\",\"width\":1795,\"height\":1242},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2024\\\/10\\\/03\\\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003\",\"name\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/mwa\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl","og_description":"Zachowane w obiektach naszego miasta kamienne detale, dzie\u0142a tzw. ma\u0142ej architektury, jak r\u00f3wnie\u017c rze\u017aby z czas\u00f3w nowo\u017cytnych to w znakomitej cz\u0119\u015bci orygina\u0142y!","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2024-10-03T07:49:05+00:00","article_modified_time":"2024-11-08T20:42:16+00:00","og_image":[{"width":1795,"height":1242,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/"},"author":{"name":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003"},"headline":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w.","datePublished":"2024-10-03T07:49:05+00:00","dateModified":"2024-11-08T20:42:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/"},"wordCount":1714,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2024"],"articleSection":["architektura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/","name":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w. – varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg","datePublished":"2024-10-03T07:49:05+00:00","dateModified":"2024-11-08T20:42:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_02.jpg","width":1795,"height":1242},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2024\/10\/03\/szlachetne-materialy-kamieniarskie-w-architekturze-warszawy-w-koncu-xvi-i-pocz-xvii-w\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Szlachetne materia\u0142y kamieniarskie w architekturze Warszawy w ko\u0144cu XVI i pocz. XVII w."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003","name":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","caption":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/mwa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/48"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9145"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9213,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9145\/revisions\/9213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}