{"id":9728,"date":"2025-11-11T21:53:43","date_gmt":"2025-11-11T20:53:43","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=9728"},"modified":"2025-12-16T10:13:59","modified_gmt":"2025-12-16T09:13:59","slug":"szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/","title":{"rendered":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka"},"content":{"rendered":"\n

Zdj\u0119cie tytu\u0142owe: Rynek Nowego Miasta w Warszawie ok. 1885 r. \/ Za: D. Jackiewicz: Fotografowie Warszawy. Konrad Brandel 1838\u20131920<\/em>, Dom Spotka\u0144 z Histori\u0105 i Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2015, s. 193<\/p>\n\n\n\n

Autor : dr hab. Micha\u0142 Wardzy\u0144ski prof. UW<\/p>\n\n\n\n

Nowe Miasto, nazywane niegdy\u015b Now\u0105 Warszaw\u0105, by\u0142o drugim wa\u017cnym i samodzielnym administracyjnie cz\u0142onem aglomeracji warszawskiej w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu i epoce nowo\u017cytnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z uwagi na brak mur\u00f3w miejskich, ni\u017csze ceny nieruchomo\u015bci i mniejsze obci\u0105\u017cenia  podatkowe to tutaj rozkwit\u0142o rzemios\u0142o, w tym liczne warsztaty artystyczne, m.in. rze\u017abiarski Bart\u0142omieja Micha\u0142a Bernatowicza (zm. 1730) czy wiele z\u0142otniczych. A\u017c do 2. po\u0142owy XVII w. przewa\u017ca\u0142a w Nowej Warszawie zabudowa drewniana \u2013 wyj\u0105tkiem by\u0142y powstaj\u0105ce od pocz\u0105tku XV w. kolejne za\u0142o\u017cenia ko\u015bcielne, szpitalne i klasztorne. Podobnie jak Star\u00f3wka Nowe Miasto zosta\u0142o srodze do\u015bwiadczone przez II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, jednak w przeciwie\u0144stwie do Starej Warszawy odbudowano je ze znacznie mniejsz\u0105 staranno\u015bci\u0105. Dotyczy\u0142o to przede wszystkim zmiany uk\u0142adu kompozycji i szaty architektonicznej stylizowanych na historyczne kamienic w pierzejach p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej Rynku Nowego Miasta oraz w bocznych uliczkach. Niemniej i ta, uwa\u017cana przez niekt\u00f3rych za drugorz\u0119dn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzielnicy staromiejskiej \u015ar\u00f3dmie\u015bcia obfituje w ocalone z II wojny \u015bwiatowej zabytki architektury i rze\u017aby. Niekt\u00f3re \u2013 jako destrukty \u2013 nie s\u0105 znane szerszej publiczno\u015bci. Celem niniejszej wypowiedzi jest ich prezentacja i przywr\u00f3cenie w pami\u0119ci warszawiak\u00f3w i varsavianist\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa, Nowe Miasto, Rynek, ko\u015bci\u00f3\u0142 Sakramentek pw. \u015bw. Kazimierza, nagrobek Marii Karoliny z Sobieskich, ksi\u0119\u017cnej de Bouillon, 1743\u20131745, proj. i wyk. Lorenzo Mattielli z warsztatem, marmo bianco statuario z Carrary, piaskowiec, amalgamat o\u0142owiowo-cynowy, stiuk barwny, fot. M. Wardzy\u0144ski, 2020<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Pierwszym punktem zwiedzania jest odbudowany w latach 1948\u20131952 (proj. Maria Chod\u017ako-Zachwatowicz) dojrza\u0142obarokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 konwentualny benedyktynek sakramentek pw. \u015bw. Kazimierza (budowa: 1687\u20131692 do 1711; proj. Thieleman van Gameren z Utrechtu, 1632\u20131706, z udzia\u0142em m.in. arch. Augustyna Wincentego Locciego, stiukatora i projektanta Antonia Pertiego oraz malarza freskanta Giuseppe Rossiego), przeznaczony pierwotnie przez kr\u00f3low\u0105 Mari\u0119 Kazimier\u0119 d\u2019Arquien de La Grange (1641\u20131716), \u017con\u0119 Jana III Sobieskiego (1629\u20131696), na mauzoleum rodowe. Siostry urz\u0105dzi\u0142y tutaj lapidarium element\u00f3w kamiennych i snycerskich z XVIII-wiecznego wystroju, z kt\u00f3rego poszczeg\u00f3lne obiekty zaprezentowano w odtworzonym w latach 50. XX w. nowoczesnym wn\u0119trzu (proj. s. Irena Michaela Walicka OSBSS) oraz w krypcie. Przechowywane s\u0105 tam m.in. destrukty rze\u017ab z dawnych o\u0142tarzy pracowni Bernatowicza i drobne elementy marmurowego, rokokowego nagrobka Marii J\u00f3zefy z Wessl\u00f3w h. Rogala (zm. 1761), \u017cony kr\u00f3lewicza Konstantego W\u0142adys\u0142awa Sobieskiego. Autorami pomnika byli s\u0142awny architekt sto\u0142eczny Jakub Fontana (1710\u20131773) i ceniony sto\u0142eczny rze\u017abiarz Johann Chrisostomus Redtler (zm. 1779), kt\u00f3rzy wykorzystali w nim rodzime gatunki \u201emarmur\u00f3w\u201d z Ch\u0119cin i D\u0119bnika oraz marmo bianco statuario<\/em>, zarezerwowane do najwa\u017cniejszych element\u00f3w figuralnych \u2013 owalnego medalionu portretowego i pary putt\u00f3w \u017ca\u0142obnik\u00f3w. Jedno, ocalone w ca\u0142o\u015bci, umieszczono we wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a jako cz\u0119\u015b\u0107 oprawy tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej zbombardowanie \u015bwiatyni oraz zag\u0142ad\u0119 powsta\u0144czego szpitala i schronu ludno\u015bci cywilnej w dniu 31 sierpnia 1944 r., natomiast u\u0142omek drugiego, p\u0142acz\u0105cego \u2013 g\u0142ow\u0119 z r\u0105czk\u0105 trzymaj\u0105c\u0105 chust\u0119 \u2013 jest wyeksponowany na wystawie lapidaryjnej w Muzeum Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

Bogactwem i finezj\u0105 formy oraz klas\u0105 programu rze\u017abiarskiego nagrobek Wessl\u00f3wny Sobieskiej przypomina\u0142 wcze\u015bniejszy o blisko 15 lat pomnik Mniszch\u00f3w w ko\u015bciele Franciszkan\u00f3w Reformat\u00f3w \u015bw. Antoniego Padewskiego przy ul. Senatorskiej. Jedynym dzi\u015b oryginalnym elementem p\u00f3\u017anonowo\u017cytnego wyposa\u017cenia jest multimedialny nagrobek ostatniej z Sobieskich \u2013 ksi\u0119\u017cnej Marii Karoliny de Bouillon (1697\u20131740), drugiej c\u00f3rki zmar\u0142ego w 1737 r. w \u017b\u00f3\u0142kwi kr\u00f3lewicza Jakuba Ludwika i ksi\u0119\u017cnej Jadwigi El\u017cbiety Amalii von Pfalz-Neuburg (1673\u20131722). Fundatorami tego niezwyk\u0142ego pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem pomnika kr\u00f3lewskiego byli dwaj spadkobiercy \u2013 ukochany kr\u00f3lewny z m\u0142odo\u015bci Micha\u0142 Karol Radziwi\u0142\u0142 zw. Rybe\u0144k\u0105 (1702\u20131762) i zaprzyja\u017aniony z ni\u0105 Andrzej Stanis\u0142aw Kostka Za\u0142uski (1698\u20131756), pod\u00f3wczas kanclerz wielki koronny, p\u00f3\u017aniejszy biskup krakowski, ws\u0142awiony w stolicy i w Krakowie wieloma wa\u017cnymi fundacjami architektonicznymi i plastycznymi. Dzi\u0119ki donacji Sobieskiej dawny ksi\u0119gozbi\u00f3r rodowy z \u017b\u00f3\u0142kwi trafi\u0142 wtedy do nowo ufundowanej Biblioteki Za\u0142uskich przy ul. Dani\u0142owiczowskiej. Na autora plan\u00f3w i wykonawc\u0119 nagrobka wybrano wybitnego drezde\u0144skiego rze\u017abiarza nadwornego kr\u00f3la Augusta III Sasa \u2013 W\u0142ocha Lorenza Mattiellego (1678\/1688\u20131748) z Vicenzy, pracuj\u0105cego wcze\u015bniej w Wiedniu dla cesarza Karola VI Habsburga. Gotowe modello<\/em> doczeka\u0142o si\u0119 nawet w 1747 r. oficjalnej prezentacji przed w\u0142adc\u0105 w stolicy Elektoratu Saksonii.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa, Nowe Miasto, ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny pw. Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, epitafium ksi\u0119dza Mateusza Jagodowicza, po 1673, wyk. nieustalony warsztat kamieniarsko-rze\u017abiarski z Ch\u0119cin, zlepieniec wapienny Zygmunt\u00f3wka, fot. M. Wardzy\u0144ski, 2012<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Po \u015bmierci mistrza elementy pomnika przetransportowano drog\u0105 rzeczn\u0105 i morsk\u0105 via<\/em> Hamburg i Gda\u0144sk do Warszawy, gdzie ich monta\u017cem zaj\u0119li si\u0119 w 1750 r. jego pomocnicy. Struktur\u0119 ukszta\u0142towano z marmoryzowanego stiuku, odtwarzaj\u0105c w sarkofagu imitacj\u0119 antycznego porfiru cesarskiego, co mia\u0142o upami\u0119tni\u0107 kr\u00f3lewski status zmar\u0142ej. Symbolik\u0119 ko\u0144ca dynastii ukazuje umieszczony na \u015bciance frontowej motyw heraldyczny \u2013 tarcza z herbu Janina, tutaj bezpowrotnie p\u0119kni\u0119ta. W arkadzie marmoryzacja mia\u0142a na\u015bladowa\u0107 dost\u0119pny tylko pod Salzburgiem pstrokaty, wzorzysty Schwarzensee Marmor<\/em>, zarezerwowany w Wiedniu i Austrii dla rodziny cesarskiej. Figur\u0119 \u017ca\u0142obnej personifikacji Rzeczypospolitej odkuto w piaskowcu znad Elby. S\u0105siednie putto powsta\u0142o z wypalanej gliny (terakoty). Oba pokryto waloryzuj\u0105c\u0105 warstw\u0105 zaprawy gipsowej (niem. Wei\u00dfkalkschl\u00e4mme<\/em>), maj\u0105cej imitowa\u0107 bia\u0142y marmur z Carrary. Ten najbardziej elitarny materia\u0142 pos\u0142u\u017cy\u0142 do wykonania medalionu portretowego, uj\u0119tego dodatkowo ga\u0142\u0105zkami d\u0119bu i lauru, odlanymi w amalgamacie o\u0142owiowo-cynowym. W \u015bwietle obecnym bada\u0144 jest to bodaj najbogatsze i najbardziej zr\u00f3\u017cnicowane zestawienie materia\u0142\u00f3w i technik w ca\u0142ej ma\u0142ej architekturze i rze\u017abie Rzeczypospolitej w epoce nowo\u017cytnej. Datowany ok. 1850 r. obraz cenionego warszawskiego wedutysty Marcina Zaleskiego pokazuje, \u017ce w \u015bwietle arkady nagrobka znajdowa\u0142a si\u0119 pierwotnie wykonana al fresco<\/em> dekoracja malarska w postaci odchylonej kotary, symbolizuj\u0105cej przej\u015bcie do \u015bwiata transcendentnego. Jej wykonawc\u0105 m\u00f3g\u0142 by\u0107 dzia\u0142aj\u0105cy w tym okresie w stolicy specjalista w tej dziedzinie, pochodz\u0105cy z Brna na Morawach freskant Sebastian Eckstein (ok. 1711\u2013po 1757), znany na Mazowszu (Warszawa i Wola, Krasne) i Podlasiu (W\u0119gr\u00f3w, Tykocin) z podobnych realizacji aran\u017cacji wn\u0119trz ko\u015bcielnych i pa\u0142acowych w gu\u015bcie p\u00f3\u017anego baroku i rokoka \u015brodkowoeuropejskiego.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105siedni, p\u00f3\u017anogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 parafii nowomiejskiej pw. Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, ufundowany w 1409 r. przez ksi\u0119cia Janusza I Starszego, tak\u017ce przechowuje liczne i cenne zabytki ma\u0142ej architektury i rze\u017aby, ocalone z kolejnych stuleci jego funkcjonowania jako g\u0142\u00f3wnej \u015bwi\u0105tyni wielotysi\u0119cznej spo\u0142eczno\u015bci tej cz\u0119\u015bci miasta. Wobec zniszczenia i grabie\u017cy w latach 1655\u20131657 przez Szwed\u00f3w, Brandenburczyk\u00f3w i Siedmiogrodzian najstarszym kompletnym takim zabytkiem jest dzi\u015b epitafium skromnej produkcji ch\u0119ci\u0144skiej z lat 70. XVII w. dedykowane pami\u0119ci ksi\u0119dza Macieja Jagodowicza (zm. 1666), miejscowego proboszcza. Nale\u017cy ono do grupy analogicznych obiekt\u00f3w zachowanych m.in. w ogrodzeniu dawnego cmentarza przy ko\u015bciele parafialnym w Skrzy\u0144sku pod Przysuch\u0105. Z uwagi na ogromne zniszczenia, jakie dotkn\u0119\u0142y \u015bwi\u0105tyni\u0119 w powstaniu warszawskim, u\u0142omki dawnych marmurowych nagrobk\u00f3w i epitafi\u00f3w z 1. po\u0142. XVII\u2013XIX w. wyeksponowano na p\u00f3\u0142nocnej elewacji zakrystii, \u015bcianach s\u0105siedniej plebanii oraz w kilku miejscach we wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a. Prawdziw\u0105 ozdob\u0105 s\u0105 wyj\u0105tkowe w skali Warszawy, wykonane w latach 1899\u20131900 i ustawione przy \u015bcianach bocznych prezbiterium dwie bia\u0142omarmurowe grupy rze\u017abiarskie w konchowych, edikulowych niszach w stylu neorenesansu \u2013 importy z neapolita\u0144skiej pracowni Francesca Jeracego (1853\u20131937). Rze\u017abiarz ten ws\u0142awi\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej Italii i Europie wsp\u00f3lnie z arch. Giuseppe Sacconim (1854\u20131905) kreacj\u0105 monumentalnego pomnika kr\u00f3la Wiktora Emanuela II (tzw. O\u0142tarza Ojczyzny, 1885\u20131935) przy Piazza Venezia w Rzymie. Fundatorami grup \u015bw. Anny nauczaj\u0105cej Mari\u0119 oraz \u015bw. Moniki ze \u015bw. Augustynem, przeznaczonych pierwotnie do udekorowania prezbiterium ko\u015bcio\u0142a parafialnego pw. \u015bw. Augustyna przy ul. Nowolipki na Muranowie, byli hr. Emilia z \u0141ubie\u0144skich i Feliks Soba\u0144scy, posesjonaci ziemscy na Podolu i Mazowszu oraz przedsi\u0119biorcy, wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bciciele akcyjni wielkiego o\u015brodka przemys\u0142u lekkiego w \u017byrardowie. Byli oni zarazem tw\u00f3rcami jednej z najokazalszych neorenesansowych rezydencji w tzw. kostiumie francuskim w Kr\u00f3lestwie Polskim \u2013 Guzowa pod Sochaczewem (proj. arch. W\u0142adys\u0142aw Hirschel z Warszawy, 1831\u20131889). <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Warszawa, Nowe Miasto, ko\u015bci\u00f3\u0142 Franciszkan\u00f3w Konwentualnych pw. Stygmat\u00f3w \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu, nawa, epitafium W\u0142adys\u0142awa Grzegorzewskiego, przed 1758, marmur d\u0119bnicki, stiuk, fot. M. Wardzy\u0144ski, 2007<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Zamykaj\u0105cy spacer ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny franciszkan\u00f3w konwentualnych pw. Stygmat\u00f3w  \u015bw. Franciszka Serafickiego (1679\u20131736, proj. Giovanni Battista Ceroni, uzup. Carlo Antonio Bay oraz Giacomo II i Jakub Fontanowie, wszyscy z Murano pod Warszaw\u0105) pomimo powa\u017cnych przebud\u00f3w i zniszcze\u0144 wojennych jest miejscem, gdzie ocala\u0142 do naszych czas\u00f3w najstarszy obecnie w Warszawie snycerski, p\u00f3\u017anomanierystyczny o\u0142tarz boczny z okresu potopu szwedzkiego, obecnie dedykowany Matce Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej. Pochodzi z pierwszego, drewnianego ko\u015bcio\u0142a konwentualnego, ufundowanego przez dwie miejscowe rodziny szlacheckie Sosnowskich i Wybranowskich w 1646 r. Jego edikulowa struktura z dwiema parami korynckich kolumn i artyku\u0142owan\u0105 takimi\u017c podporami nadstawk\u0105 zwie\u0144czenia dekoruje ornament chrz\u0105stkowo-ma\u0142\u017cowinowy, natomiast pi\u0119kne, przestylizowane pos\u0105gi \u015bw. \u015bw. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty oraz Katarzyny Aleksandryjskiej i Barbary przywodz\u0105 na my\u015bl rze\u017ab\u0119 lat 30. i 40. XVII w. w Gda\u0144sku i Prusach Kr\u00f3lewskich.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnymi przedmiotami zainteresowania s\u0105 tutaj trzy dzie\u0142a ma\u0142ej architektury komemoracyjnej, z kt\u00f3rych dwa dedykowano przedstawicielom zamo\u017cnej szlachty mazowieckiej aspiruj\u0105cym do roli senator\u00f3w. S\u0105 to czarnomarmurowo-stiukowe epitafia \u2013 kenotafy Franciszka Mokronowskiego h. Bogoria (zm. 1733), chor\u0105\u017cego ziemi warszawskiej, i W\u0142adys\u0142awa Grzegorzewskiego h. Lis (zm. 1758), komendanta gwardii pieszej kr\u00f3lewskiej, genera\u0142a majora wojsk koronnych i kasztelana ciechanowskiego. Miejscem poch\u00f3wku pierwszego z nich by\u0142 rodowy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Grodzisku Mazowieckim, gdzie od ko\u0144ca XVI w. funkcjonowa\u0142o w jednej z kaplic bocznych mauzoleum grobowe tego rodu. Grzegorzewskiego pochowano natomiast w ufundowanym przez niego okaza\u0142ym, p\u00f3\u017anobarokowym ko\u015bciele parafialnym w Jasie\u0144cu pod Gr\u00f3jcem (budowa: 1747\u20131754), kt\u00f3rego plany z 1727 r. przypisuje si\u0119 Jakubowi Fontanie. Pomnik Mokronowskiego na\u015bladuje w uproszczeniu wykonany w 1728 r. stiukowy pomnik Jerzego Dominika Lubomirskiego (zm. 1727), wojewody krakowskiego, w ko\u015bciele bernardy\u0144skim \u015bw. Anny przy Krakowskim Przedmie\u015bciu (proj. i wyk. Francesco Fumo i Pietro Innocente Comparetti), natomiast uj\u0119ta panopliami i nakryta gipsowym paludamentem struktura pomnika Grzegorzewskiego mia\u0142a odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do modnych na prze\u0142omie XVII i XVIII w. w Koronie monument\u00f3w wojennych towarzyszy wypraw kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. Sam Grzegorzewski w wieku lat 18 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kampanii wiede\u0144skiej, po czym u boku w\u0142adcy dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 rangi kapitana artylerii, pe\u0142ni\u0105c potem zaszczytn\u0105 funkcj\u0119 prze\u0142o\u017conego ochrony osobistej kr\u00f3la Augusta II Mocnego. Elementy z \u201eczarnego marmuru\u201d d\u0119bnickiego powsta\u0142y w warsztatach rodzin G\u00f3reckich i Stachowskich.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Kazimierza \/ Za: Album architektoniczne zabytk\u00f3w od XII-XIX w. 1894-1900, domena publiczna<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n

Ostatnimi punktami zwiedzania b\u0119d\u0105 zachowane w ko\u015bciele dwa specyficzne dzie\u0142a figuralne. W bocznej kaplicy \u015bw. Witalisa, wzniesionej w latach 1746\u20131749 przez cenionego sto\u0142ecznego architekta tessy\u0144skiego Antonia Solariego (1700\u20131763), budowniczego wschodniego, wi\u015blanego skrzyd\u0142a paradnego Zamku Kr\u00f3lewskiego, zachowa\u0142 si\u0119 jedyny w stolicy relikwiarz typu trumiennego z pe\u0142noplastycznym wyobra\u017ceniem wenerowanej postaci tego wczesnochrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119tego z Bolonii (zm. ok. 304), wykonanym z wielkim znawstwem anatomii z wosku, w kt\u00f3rym zatopiono jego kostne szcz\u0105tki. Pierwotnie relikwiarz znajdowa\u0142 si\u0119 w podziemnej cz\u0119\u015bci kaplicy dost\u0119pnej dla wiernych dzi\u0119ki dw\u00f3m biegom schod\u00f3w, pod o\u0142tarzem \u2013 taki uk\u0142ad przestrzenny nawi\u0105zywa\u0142 do spopularyzowanego w nowo\u017cytnym Rzymie modelu konfesji \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w. Innym przyk\u0142adem takiego rozwi\u0105zania z Warszawie jest o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z miejscem poch\u00f3wku szcz\u0105tk\u00f3w \u015bw. Bonifacego w ko\u015bciele bernardy\u0144skim \u015bw. Antoniego Padewskiego na Czerniakowie (1689\u20131693, proj. Thieleman van Gameren z Utrechtu na zlecenie Stanis\u0142awa Herakliusza Lubomirskiego, marsza\u0142ka wielkiego koronnego za panowania kr\u00f3la Jana III). Przy elewacji zako\u0144czonego p\u00f3\u0142koli\u015bcie prezbiterium znajduje si\u0119 natomiast niepozorna tylko na pierwszy rzut oka, piaskowcowa statua Matki Bo\u017cej \u0141askawej, kt\u00f3r\u0105 od okresu epidemii w po\u0142owie XVII w. warszawiacy wybrali na patronk\u0119 miasta. Rze\u017ab\u0119 mo\u017cna datowa\u0107 og\u00f3lnie na prze\u0142om XVII i XVIII w. i zwi\u0105za\u0107 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 w stolicy warsztat\u00f3w z Szyd\u0142owca pod Radomiem, gdzie pozyskiwano i obrabiano ten ceniony materia\u0142 m.in. na potrzeby bud\u00f3w kr\u00f3lewskich Jana III Sobieskiego oraz licznych inwestycji pa\u0142acowych i ko\u015bcielnych na ca\u0142ym Mazowszu i Podlasiu. Po II wojnie \u015bwiatowej przeniesiono j\u0105 na teren ogrodu klasztornego z niszy w fasadzie kamienicy przy ul. Freta 52 (pierzeja wschodnia), gdzie wed\u0142ug nowoczesnego projektu odbudowy w stylu pseudoklasycystycznym zast\u0105pi\u0142a j\u0105 wsp\u00f3\u0142czesna, acz b\u0119d\u0105ca pastiszem form barokowych, kamienna figura bogini Diany.<\/p>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r literatury:<\/p>\n\n\n\n

B. Tryli\u0144ska, Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia Naj\u015bw. Maryi Panny w Warszawie<\/em>, \u201eWiadomo\u015bci Archidiecezjalne Warszawskie\u201d, 39: 1957, s. 234\u2013240;
L. Dunin, Skarby spod gruz\u00f3w: niekt\u00f3re zabytki ocala\u0142e w ko\u015bcio\u0142ach warszawskich<\/em>, Warszawa 1958;
Sztuka Warszawy<\/em>, red. M. Karpowicz, Warszawa 1986;
I.M. Walicka, Ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor sakramentek w Warszawie. Pomnik zwyci\u0119stwa wiede\u0144skiego<\/em>, Warszawa 1988;
R. M\u0105czy\u0144ski, Ulice Nowego Miasta<\/em>, Warszawa 1998;
Katalog zabytk\u00f3w sztuki w Polsce, Seria Nowa<\/em>, t. XI: Miasto Warszawa<\/em>, red. M. Ka\u0142amajska-Saeed, J. Pokora, cz. 2: Stare Miasto<\/em>, oprac. M. Ka\u0142amajska\u2013Saeed i in., Warszawa 1998;
J. Sito, \u201eAusgef\u00fchrt werden soll das Epitaph von dem ersten Hofbildhauer\u201d. Der Warschauer Auftrag Lorenzo Mattiellis. Zur Errichtungsgeschichte, Technologie und Deutung<\/em>, \u201eBarockberichte\u201d, 61: 2011, s. 96\u2013106;
J. Sito, Wielkie warsztaty rze\u017abiarskie Warszawy doby saskiej. Modele kariery \u2013 formacja artystyczna \u2013 organizacja produkcji<\/em>, Warszawa 2013;
S\u0142ownik architekt\u00f3w i budowniczych \u015brodowiska warszawskiego XV\u2013XVIII wieku<\/em>, red. P. Migasiewicz, H. Osiecka-Samsonowicz, J. Sito, Warszawa 2016;
J. Sito, Johann Chrisostomus Redtler: rze\u017abiarz i entrepreneur w s\u0142u\u017cbie elit w\u0142adzy Rzeczypospolitej XVIII wieku<\/em>, Warszawa 2024.<\/p>\n\n\n\n

    <\/ul>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Artyku\u0142 powsta\u0142 w ramach projektu
    STUDEO ET CONSERVO 2025 (XXI edycja),
    dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy<\/p>\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nowe Miasto by\u0142o drugim wa\u017cnym i samodzielnym administracyjnie cz\u0142onem aglomeracji warszawskiej w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu i epoce nowo\u017cytnej.<\/p>\n","protected":false},"author":48,"featured_media":9722,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,267],"tags":[273],"class_list":["post-9728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-architektura","category-bielany","tag-artykuly-z-roku-2025"],"yoast_head":"\nSzkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nowe Miasto by\u0142o drugim wa\u017cnym i samodzielnym administracyjnie cz\u0142onem aglomeracji warszawskiej w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu i epoce nowo\u017cytnej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-11T20:53:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-16T09:13:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"992\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003\"},\"headline\":\"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka\",\"datePublished\":\"2025-11-11T20:53:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-16T09:13:59+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/\"},\"wordCount\":2402,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2025\"],\"articleSection\":[\"architektura\",\"Bielany\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/\",\"name\":\"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-11T20:53:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-16T09:13:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg\",\"width\":1280,\"height\":992,\"caption\":\"Rynek Nowego Miasta w Warszawie ok. 1885 r. \\\/ Za: D. Jackiewicz: Fotografowie Warszawy. Konrad Brandel 1838\u20131920, Dom Spotka\u0144 z Histori\u0105 i Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2015, s. 193\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/11\\\/11\\\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003\",\"name\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/mwa\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl","og_description":"Nowe Miasto by\u0142o drugim wa\u017cnym i samodzielnym administracyjnie cz\u0142onem aglomeracji warszawskiej w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu i epoce nowo\u017cytnej.","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2025-11-11T20:53:43+00:00","article_modified_time":"2025-12-16T09:13:59+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":992,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/"},"author":{"name":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003"},"headline":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka","datePublished":"2025-11-11T20:53:43+00:00","dateModified":"2025-12-16T09:13:59+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/"},"wordCount":2402,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2025"],"articleSection":["architektura","Bielany"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/","name":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka – varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg","datePublished":"2025-11-11T20:53:43+00:00","dateModified":"2025-12-16T09:13:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/00_Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg","width":1280,"height":992,"caption":"Rynek Nowego Miasta w Warszawie ok. 1885 r. \/ Za: D. Jackiewicz: Fotografowie Warszawy. Konrad Brandel 1838\u20131920, Dom Spotka\u0144 z Histori\u0105 i Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2015, s. 193"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/11\/11\/szkice-nowomiejskie-o-marmurze-stiuku-i-metaloplastyce-w-epoce-poznego-baroku-i-rokoka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Szkice nowomiejskie o marmurze, stiuku i metaloplastyce w epoce p\u00f3\u017anego baroku i rokoka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/d3372ebc9bbf144e68801cddf38ac003","name":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aade0261e808315ee6850b49eabe4fc570b632f81f4a14dfc718211471de1ebb?s=96&d=mm&r=g","caption":"Micha\u0142 Wardzy\u0144ski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/mwa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/48"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9728"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9734,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9728\/revisions\/9734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}