{"id":9883,"date":"2025-12-29T17:34:44","date_gmt":"2025-12-29T16:34:44","guid":{"rendered":"https:\/\/varsavianista.pl\/?p=9883"},"modified":"2026-01-15T18:03:23","modified_gmt":"2026-01-15T17:03:23","slug":"wilcza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/","title":{"rendered":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 &#8211; kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-regular-font-size\">Autor : Adrian Sobieszcza\u0144ski<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-drop-cap has-regular-font-size\">Niewiele ulic warszawskiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia zachowa\u0142o sw\u00f3j reprezentacyjny, uzyskany poprzez zachowanie po obu pierzejach przedwojennej zabudowy, charakter. Opr\u00f3cz ulic Mokotowskiej czy Lwowskiej na uwag\u0119 zas\u0142uguje, b\u0119d\u0105ca jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych arterii \u015ar\u00f3dmie\u015bcia Po\u0142udniowego, ulica Wilcza, kt\u00f3ra mimo wojennych zniszcze\u0144 i powojennych przemian, daje obserwatorowi wyobra\u017cenie o wygl\u0105dzie wielu warszawskich ulic bezpowrotnie utraconych w czasie ostatniej wojny. B\u0119d\u0105ca u zarania swojego istnienia zaledwie naroln\u0105 drog\u0105 w\u0142\u00f3k nale\u017c\u0105cych do w\u00f3jt\u00f3w warszawskich, kt\u00f3rymi w XV wieku byli Wilkowie, na swoje ostateczne wytyczenie czeka\u0142a do 1765 r. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142a swoj\u0105, pochodz\u0105c\u0105 od w\u00f3jtowskiej rodziny, nazw\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 do dzisiaj.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<div><a href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49.jpg\" class=\"td-modal-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"725\" height=\"1113\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9878\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49.jpg 725w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49-195x300.jpg 195w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49-667x1024.jpg 667w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49-150x230.jpg 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49-300x461.jpg 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/1-49-696x1068.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 725px) 100vw, 725px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Kamienica Marsza\u0142kowska 66 r\u00f3g Wilcza 34. APW<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Zjawisko intensywnej zabudowy ulicy Wilczej, podobnie jak r\u00f3wnoleg\u0142ych do niej przecznic ulicy Marsza\u0142kowskiej, da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 w II po\u0142. XIX w. Zabudowa w postaci kamienic czynszowych najwcze\u015bniej pojawi\u0142a si\u0119 we wschodniej cz\u0119\u015bci ulicy, w czasie kiedy zachodnia zachowywa\u0142a podmiejski charakter z du\u017cymi obszarami zieleni.<\/p>\n\n\n\n<p>Spo\u015br\u00f3d powsta\u0142ych przy ulicy Wilczej w ko\u0144cu dziewi\u0119tnastego stulecia dom\u00f3w czynszowych na uwag\u0119 zas\u0142uguje zbudowana w 1898 r. kamienica pod adresem Wilcza 22. Projekt domu wyszed\u0142 spod r\u0119ki Karola Koz\u0142owskiego, b\u0119d\u0105cego projektantem licznych warszawskich dom\u00f3w czynszowych, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 historyzuj\u0105cymi fasadami. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 informacje o udziale w projekcie architekta Aleksandra Jana Woyde nale\u017ca\u0142oby wykluczy\u0107 ze wzgl\u0119du na \u015bmier\u0107 tego\u017c w 1889 r.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<div><a href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-scaled.jpg\" class=\"td-modal-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9879\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-scaled.jpg 2048w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-240x300.jpg 240w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-819x1024.jpg 819w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-768x960.jpg 768w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-1229x1536.jpg 1229w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-1639x2048.jpg 1639w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-150x187.jpg 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-300x375.jpg 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-696x870.jpg 696w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-1068x1335.jpg 1068w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2-47-1920x2400.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Wilcza 22. Figury Atlant\u00f3w. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski <\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Czterokondygnacyjna i siedmioosiowa symetryczna fasada o\u017cywiona zosta\u0142a skrajnymi wykuszami przechodz\u0105cymi od II do IV kondygnacji. Cok\u00f3\u0142 z wysokim parterem pokryto p\u0142ytowym boniowaniem o g\u0142\u0119bokich fugach. Na osi budynku umieszczono przejazd bramny zamkni\u0119ty \u0142ukiem koszowym zwie\u0144czonym du\u017cym zwornikiem w formie m\u0119skiej maski. Zworniki w kszta\u0142cie lwich masek umieszczono w zamkni\u0119ciu otwor\u00f3w okiennych parteru. Po bokach okien osi skrajnych parteru umieszczono hermowe pilastry z atlantami d\u017awigaj\u0105cymi wykusze wy\u017cszych kondygnacji. Przejazd bramny zachowa\u0142 bogaty wystr\u00f3j architektoniczny z dekoracj\u0105 figuraln\u0105 w postaci uskrzydlonych herm umieszczonych w naro\u017cnikach sklepie\u0144. W jego \u015brodkowym prz\u0119\u015ble umieszczono drzwi wiod\u0105ce do klatki schodowej i zlokalizowanego po jej przeciwnej stronie mieszkania. Klatka schodowa domu frontowego jest jedn\u0105 z najlepiej zachowanych przestrzeni tego typu spotykanych w warszawskich kamienicach powsta\u0142ych pod koniec XIX w. Schody, podobnie jak w wielu warszawskich realizacjach tego okresu, ob\u0142o\u017cono bia\u0142ym marmurem kararyjskim. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105, unikatowe w warszawskich warunkach, umieszczone nad drzwiami, prostok\u0105tne supraporty sztukatorskie uj\u0119te profilowanym obramieniem, wyobra\u017caj\u0105ce sceny figuralne, kt\u00f3rych bohaterami s\u0105 bawi\u0105ce si\u0119 i pracuj\u0105ce putta. Na \u015bcianach podest\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce g\u0142\u0119bokie nisze z konchowymi p\u00f3\u0142kolistym zamkni\u0119ciami zwie\u0144czone dekoracj\u0105 figuralno-ro\u015blinn\u0105. W niszach tych pierwotnie umieszczono o\u015bwietlenie w formie kinkiet\u00f3w gazowych z czasem jednak zast\u0105pionych przez elektryczne.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<div><a href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg\" class=\"td-modal-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9880\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg 1920w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-225x300.jpg 225w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-768x1024.jpg 768w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-150x200.jpg 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-300x400.jpg 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-696x928.jpg 696w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-1068x1424.jpg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Wilcza 22. Figury Atlant\u00f3w. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski <\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Niestety nie dotrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w, w swojej pierwotnej formie, zlokalizowana u zbiegu ulic Marsza\u0142kowskiej i Wilczej, kamienica Izaaka Rothberga. Neogotycka kamienica z elementami renesansu zwr\u00f3cona by\u0142a frontem ku zachodowi, czyli ulicy Marsza\u0142kowskiej. W przyziemiu \u015bci\u0119tego naro\u017cnika architekt zaprojektowa\u0142 ostro\u0142ukow\u0105 arkad\u0119, nad kt\u00f3r\u0105 architekt umie\u015bci\u0142 balkon z maswerkow\u0105 balustrad\u0105. W trzeciej i czwartej kondygnacji naro\u017cnik o\u017cywi\u0142 wykusz, powy\u017cej gzymsu koronuj\u0105cego zwie\u0144czony wysokim spiczastym he\u0142mem. Zbudowana w 1893 r. kamienica projektu Stefana Szyllera by\u0142a obok kamienicy w Alejach Ujazdowskich 18 jedn\u0105 z pierwszych neogotyckich kamienic wzniesionych w Warszawie. Architekt, b\u0119d\u0105cy zwolennikiem tzw. form narodowych w architekturze, za motyw projektu obra\u0142 okna inspirowane gotycko-renesansowymi portalami zamku wawelskiego. Dzi\u0119ki temu nie tylko nawi\u0105za\u0142 do rodzimej tradycji architektonicznej, ale te\u017c unikn\u0105\u0142 stosowania niewygodnych ostro\u0142ukowych otwor\u00f3w okiennych. Kolejn\u0105 zrealizowan\u0105 w duchu gotycko-renesansowym kamienic\u0119 czynszow\u0105 uko\u0144czy\u0142 Stefan Szyller w 1904 r. przy ulicy Nowowiejskiej 19, a zbudowan\u0105 dla Izydora Cynamona.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<div><a href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2.png\" class=\"td-modal-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1170\" height=\"1310\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9881\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2.png 1170w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-268x300.png 268w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-915x1024.png 915w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-768x860.png 768w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-150x168.png 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-300x336.png 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-696x779.png 696w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/4-2-1068x1196.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1170px) 100vw, 1170px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Supraporta nad wej\u015bciem do mieszkania przy Wilczej 22. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Opr\u00f3cz wzniesionej przez duet architektoniczny J\u00f3zefa Napoleona Czerwi\u0144skiego i Wac\u0142awa Heppena kamienicy pod adresem Wilcza 29a, wczesnomodernistyczne kamienice z pocz\u0105tku dwudziestego stulecia reprezentuje zaprojektowana przez Stanis\u0142awa Grochowicza w 1911, a wybudowana w kolejnym roku kamienica pod nr 23. Monumentalny wczesnomodernistyczny dom czynszowy powsta\u0142 dla Paw\u0142a Rotberga. Budynek, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 wojn\u0119 bez powa\u017cniejszych zniszcze\u0144 zachowuje do dzisiaj historyczny wystr\u00f3j fasady o p\u0142ytkim boniowaniu i bogatej secesyjnej dekoracji z dat\u0105 \u201e1912\u201d. Warto\u015b\u0107 obiektu podnosi nazwisko projektanta. Grochowicz zas\u0142yn\u0105\u0142 jako projektant gmach\u00f3w publicznych, jak zrealizowany wraz z Gustawem Landau-Gutentagerem, gmach Banku Wilhelma Landaua czy licznych kamienic dochodowych, w tym nieistniej\u0105cej kamienicy Felicjana Jankowskiego przy Marsza\u0142kowskiej, pa\u0142acyku Szelechowa przy Alejach Ujazdowskich oraz zlokalizowanego r\u00f3wnie\u017c w Alejach kamienicy Henryka Kolberga. Zachowana przy Wilczej kamienica jest cennym przyk\u0142adem wczesnomodernistycznego budownictwa czynszowego, czerpi\u0105cego w warstwie dekoracyjnej z nieco przebrzmia\u0142ej w owym czasie secesji. Z powsta\u0142ych w przeddzie\u0144 I wojny \u015bwiatowej kamienic zlokalizowanych przy ulicy Wilczej nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o zbudowanej wed\u0142ug projektu J\u00f3zefa Napoleona Czerwi\u0144skiego i Wac\u0142awa Heppena w 1912 r. kamienicy przy Wilczej 8. Sze\u015bciokondygnacyjna i sze\u015bcioosiowa fasada domu frontowego zosta\u0142a o\u017cywiona dwoma wykuszami przechodz\u0105cymi pomi\u0119dzy II, a VI kondygnacj\u0105. Zdecydowanie bardziej wydatny tr\u00f3jboczny wykusz zachodni zamkni\u0119ty zosta\u0142 tarasem i loggi\u0105 VI kondygnacji, nad kt\u00f3r\u0105 wznosi si\u0119 wydatny szczyt z wielobocznym zamkni\u0119ciem i wysokim he\u0142mem . W drugiej osi od wschodu p\u0142ytki wykusz zako\u0144czono tarasem VI kondygnacji, za\u015b ca\u0142o\u015b\u0107 zwie\u0144czy\u0142 wysoki dach mansardowy. Do wn\u0119trza prowadzi wysoki przejazd bramny, kt\u00f3rego \u015bciany pokryto boniowaniem p\u0142ytowym o linearnych podzia\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n<div><a href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42.jpg\" class=\"td-modal-image\"><figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1997\" height=\"2496\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9882\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42.jpg 1997w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-240x300.jpg 240w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-819x1024.jpg 819w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-768x960.jpg 768w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-1229x1536.jpg 1229w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-1639x2048.jpg 1639w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-150x187.jpg 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-300x375.jpg 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-696x870.jpg 696w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-1068x1335.jpg 1068w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/5-42-1920x2400.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1997px) 100vw, 1997px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Klatka schodowa kamienicy przy Wilczej 22. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/a><\/div>\n\n\n\n<p>Schody g\u0142\u00f3wnej klatki schodowej ob\u0142o\u017cono bia\u0142ym marmurem kararyjskim, za\u015b na podestach u\u0142o\u017cono ma\u0142e kwadratowe p\u0142ytki terakotowe. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje stalowa, kuta balustrada schod\u00f3w wolutowych dekoracjach. Warto\u015b\u0107 kamienicy podnosz\u0105 zachowane w cz\u0119\u015bci lokali oryginalne taflowe parkiety o geometrycznych wzorach oraz dekoracje sztukatorskie w postaci faset czy rozet.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P. Kilanowski, <em>Utracone kamienice warszawskie doby wczesnego modernizmu (1909\u20131914)<\/em>, Warszawa 2021<\/p>\n\n\n\n<p>A. \u0141upienko, <em>Kamienice czynszowe Warszawy 1864\u20131914<\/em>, Warszawa 2015<\/p>\n\n\n\n<p>M. Omilanowska, <em>Architekt Stefan Szyller 1857\u20131933<\/em>, Warszawa 2008<\/p>\n\n\n\n<p>J. Roguska (red.), <em>Dziedzictwo na nowo odkrywane. Detal architektoniczny w zasobie warszawskim z XIX i pocz\u0105tku XX wieku<\/em>, Warszawa 2016<\/p>\n\n\n\n<p>M. Stopa, J. Brykcz\u0144ski, <em>Osta\u0144ce. Kamienice warszawskie i ich mieszka\u0144cy<\/em>, t. 1, Warszawa 2012<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Artyku\u0142 powsta\u0142 w ramach projektu<br>STUDEO ET CONSERVO 2025 (XXI edycja),<br>dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-683x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8423\" style=\"width:237px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-683x1024.png 683w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-200x300.png 200w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-768x1152.png 768w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-1024x1536.png 1024w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-1365x2048.png 1365w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-150x225.png 150w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-300x450.png 300w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-696x1044.png 696w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-1068x1602.png 1068w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy-1920x2880.png 1920w, https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/Warszawa-znak-RGB-kolorowy-pionowy.png 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niewiele ulic warszawskiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia zachowa\u0142o sw\u00f3j reprezentacyjny, uzyskany poprzez zachowanie po obu pierzejach przedwojennej zabudowy, charakter.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":9880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[273],"class_list":["post-9883","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-kamienice","tag-artykuly-z-roku-2025"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Niewiele ulic warszawskiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia zachowa\u0142o sw\u00f3j reprezentacyjny, uzyskany poprzez zachowanie po obu pierzejach przedwojennej zabudowy, charakter.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"varsavianista.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-29T16:34:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-15T17:03:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/519ed9166ae931975092f540c2906036\"},\"headline\":\"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 &#8211; kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku\",\"datePublished\":\"2025-12-29T16:34:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-15T17:03:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/\"},\"wordCount\":1131,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3-47-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"artyku\u0142y z roku 2025\"],\"articleSection\":[\"kamienice\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/\",\"name\":\"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3-47-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-29T16:34:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-15T17:03:23+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3-47-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3-47-scaled.jpg\",\"width\":1920,\"height\":2560,\"caption\":\"Wilcza 22. Figury Atlant\u00f3w. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/2025\\\/12\\\/29\\\/wilcza\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 &#8211; kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"name\":\"varsavianista\",\"description\":\"strona varsavianistyczna\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#organization\",\"name\":\"varsavianista\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/03\\\/varsavianista.png\",\"width\":222,\"height\":222,\"caption\":\"varsavianista\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Varsavianistapl-109778854496274\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/519ed9166ae931975092f540c2906036\",\"name\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Adrian Sobieszcza\u0144ski\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/varsavianista.pl\\\/index.php\\\/author\\\/as\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl","og_description":"Niewiele ulic warszawskiego \u015ar\u00f3dmie\u015bcia zachowa\u0142o sw\u00f3j reprezentacyjny, uzyskany poprzez zachowanie po obu pierzejach przedwojennej zabudowy, charakter.","og_url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/","og_site_name":"varsavianista.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/","article_published_time":"2025-12-29T16:34:44+00:00","article_modified_time":"2026-01-15T17:03:23+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":2560,"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/"},"author":{"name":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/519ed9166ae931975092f540c2906036"},"headline":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 &#8211; kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku","datePublished":"2025-12-29T16:34:44+00:00","dateModified":"2026-01-15T17:03:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/"},"wordCount":1131,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg","keywords":["artyku\u0142y z roku 2025"],"articleSection":["kamienice"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/","name":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 - kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku &#8211; varsavianista.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg","datePublished":"2025-12-29T16:34:44+00:00","dateModified":"2026-01-15T17:03:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#primaryimage","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/3-47-scaled.jpg","width":1920,"height":2560,"caption":"Wilcza 22. Figury Atlant\u00f3w. fot. Adrian Sobieszcza\u0144ski"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/2025\/12\/29\/wilcza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/varsavianista.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mi\u0119dzy Alejami Ujazdowskimi a Marsza\u0142kowsk\u0105 &#8211; kamienice czynszowe ulicy Wilczej z prze\u0142omu XIX i XX wieku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#website","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","name":"varsavianista","description":"strona varsavianistyczna","publisher":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/varsavianista.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#organization","name":"varsavianista","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","contentUrl":"https:\/\/varsavianista.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/varsavianista.png","width":222,"height":222,"caption":"varsavianista"},"image":{"@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Varsavianistapl-109778854496274\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/varsavianista.pl\/#\/schema\/person\/519ed9166ae931975092f540c2906036","name":"Adrian Sobieszcza\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f81889a5d0629d85a500295e71cde683a20499beafe7f4c0c25256c1f9017d5?s=96&d=mm&r=g","caption":"Adrian Sobieszcza\u0144ski"},"url":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/author\/as\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9883"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9906,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9883\/revisions\/9906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/varsavianista.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}