Zdjęcie tytułowe: Plac Trzech Krzyży z widocznymi po lewej stronie kamienicami ul. Hoża 1 i 1A / IS PAN
Autor : Piotr Kilanowski
Henryk Stifelman (1870-1937) zaliczał się do grona szczególnie zasłużonych budowniczych warszawskich z okresu poprzedzającego wybuch pierwszej wojny światowej; kontynuował z powodzeniem działalność również w niepodległej Polsce.
Wywodzący się z Odessy i wykształcony tamże budowniczy przybył do Warszawy u schyłku XIX wieku. W kolejnych latach zbudował znaczącą pozycję zawodową i społeczną. Jego działalności twórczej wraz z partnerem zawodowym Stanisławem Weissem zawdzięczamy m.in. realizację takich obiektów, jak tzw. Dom Sierot przy ul. Krochmalnej (1912), gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych przy ul. Jagiellońskiej (1913),
szpital przeciwgruźliczy towarzystwa Brijus w Otwocku (1914) oraz rozbudowę sanatorium hydropatycznego Martów w Otwocku (1909) czy wzniesienie przeszło 30 kamienic czynszowych, wyróżniających się skalą, wczesnomodernistyczną architekturą oraz nowoczesną infrastrukturą techniczną. Do czasów współczesnych przetrwała jedynie część spośród wspomnianych realizacji, w tym domy czynszowe przy ulicach: Hożej 1, Lwowskiej 3, Noakowskiego 4, Nowogrodzkiej 18 i 18A, Pięknej 47, Polnej 50 i 52 czy Wilczej 29.
Oprócz intensywnego zaangażowania na polu projektowo-budowlanym Henryk Stifelman szeroko angażował się w inne kwestie, np. współtworzenie podwalin przyszłych instytucji ochrony zabytków, działalność stowarzyszeniowa, w tym zwłaszcza dążenie do poprawy warunków pracy architektów polskich, jak również szeroko zakrojona działalność publicystyczna. W ramach tej ostatniej nie tylko cyklicznie przedstawiał na łamach artykułów nowości w dziedzinie architektury i budownictwa ze świata, ale również szeroko zaangażowany był w zagadnienia socjalne, społeczne i filantropijne. Znalazło to nie tylko kontynuację, lecz również znaczące pogłębienie po śmierci Stanisława Weissa w roku 1917. Wzrost społeczno-socjalnych ambicji Stifelmana w kolejnych latach znalazł przełożenie m.in. na jego zaangażowanie w szereg projektów i realizacji związanych z opieką zdrowotną, instytucjami opiekuńczymi oraz oświatą i kulturą, czemu towarzyszył rosnący angaż w strukturach rozmaitych instytucji i stowarzyszeń o charakterze filantropijnym. Socjalnym zainteresowaniom budowniczego przyświecała widoczna potrzeba poprawy warunków życia mniej zamożnych warstw społeczeństwa oraz podnoszenie ich poziomu świadomości związanej m.in. z jakością mieszkania oraz sposobami jego poprawy. Wspomniane aspekty bez wątpienia czyniły Henryka Stifelmana postacią zasłużoną nie tylko w skali środowiska warszawskich architektów i budowniczych, lecz również w szerszej perspektywie, jako promotora architektury nowoczesnej i konserwacji zabytków, a także zasłużonego działacza społecznego i filantropa.
Artykuł powstał w ramach projektu
STUDEO ET CONSERVO 2025 (XXI edycja),
dofinansowanego ze środków Miasta Stołecznego Warszawy
Tego się po prostu dobrze słucha wewnętrznie.Zatrzymałem się przy tym wpisie na dłużej. Nieprzegadane, a konkretne – tego szukam. Są miejsca w sieci, gdzie się wraca – myślę, że właśnie tu znalazłem kolejne.